adwokat Iwo Klisz
adwokat Iwo Klisz

Zwłoka a opóźnienie – czym się właściwie różnią?

Blog Kancelarii Klisz i Wspólnicy – artykuły pisane przez zawodowych adwokatów i radców prawnych

zwłoka a opóźnienie

W języku potocznym bardzo często zamiennie używamy pojęć zwłoka i opóźnienie, aby określić np. zaległą płatność. Na gruncie prawnym, słowa te mają odmienne znaczenie, które jest kluczowe przy dochodzeniu naszych roszczeń. W dzisiejszym artykule wyjaśnię:

  • jaka jest różnica pomiędzy zwłoką a opóźnieniem?
  • kwestie naliczania odsetek w przypadku opóźnienia zapłaty;
  • jakie mogą pojawić się problemy dowodowe podczas egzekwowania naszych praw?

Zwłoka a opóźnienie – czym się różnią?

Na pierwszy rzut oka zwłoka i opóźnienie mają bardzo podobne znaczenie. Oba pojęcia dotyczą niewykonania na czas zobowiązania. Czym się właściwie różnią? Zasadniczą kwestią, na którą powinniśmy zwrócić uwagę jest przyczyna niewykonania umówionej czynności w terminie, która najczęściej jest określona w umowie. Najprościej rzecz ujmując, z opóźnieniem mamy do czynienia gdy jako dłużnik nie wykonamy zobowiązania w terminie z przyczyn niezależnych od nas. Natomiast w przypadku zwłoki, jako dłużnik ponosimy odpowiedzialność za przyczyny niewykonania zobowiązania z przyczyn przez nas zawinionych.

Art. 476 Kodeksu Cywilnego wyraźnie wyjaśnia różnicę pomiędzy zwłoką a opóźnieniem:

?Dłużnik dopuszcza się zwłoki , gdy nie spełnia świadczenia w terminie, a jeżeli termin nie jest oznaczony, gdy nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Nie dotyczy to wypadku, gdy opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.?

Z powyższego przepisu wynika, że dłużnik nie wykonując zobowiązania w terminie, pozostaje w zwłoce. Co za tym idzie:

  1. Wierzyciel nie musi udowadniać, że niedotrzymanie terminu zostało spowodowane przez okoliczności za które dłużnik odpowiada.
  2. Wystarczy, że wierzyciel wykaże, że termin wykonania zobowiązania upłynął bezskutecznie.
  3. Dłużnik musi wykazać, jakie niezależne od niego okoliczności doprowadziły do niewykonania zobowiązania na czas.

Przykład:

Załóżmy, że zamówiłeś drukarkę w sklepie internetowym. Z uwagi na okres świąteczny i utrudnioną pracę kurierów, towar dociera do Ciebie trzy dni później. Oznacza to, że dostawca dostarczył drukarkę z opóźnieniem. Jeżeli natomiast dostawca nie dostarczył towaru w terminie, gdyż pomylił przesyłki. Wtedy mamy do czynienia ze zwłoką, ponieważ towar nie został dostarczony z winy dostawcy.

Czy mogę naliczyć odsetki w przypadku opóźnienia płatności faktury?

Art. 481 § 1 Kodeksu Cywilnego mówi nam wprost:

?Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi?.

W praktyce oznacza to, że

  • możemy dochodzić odsetek za opóźnienie w płatności;
  • nie ma znaczenia czy opóźnienie jest spowodowane z winy dłużnika;
  • sam upływ czasu wystarcza do dochodzenia odsetek.

Kary umowne w przypadku zwłoki i opóźnienia.

Kara umowna jest powszechnym elementem umów, a jej popularność wynika z możliwości dochodzenia zapłaty kwoty pieniężnej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania o charakterze niepieniężnym. Łączy się to także z niewykonaniem określonej czynności w terminie.

Przykład:

Firma eventowa zamówiła u projektanta materiały do promocji swojego wydarzenia – projekt plakatów i wizytówek. Postanowienie w umowie, mówi o karze umownej za każdy dzień zwłoki. Jeżeli projektant nie dostarczył materiałów w ustalonym terminie z powodu wykonywania innego, dużego zlecenia – będzie to zawinione działanie, przez które, projektant będzie musiał zapłacić ustaloną karę. W innym wypadku np. w braku dostarczenia informacji co do koncepcji  plakatów przez firmę eventową, projektant nie będzie zobowiązany do zapłaty kary umownej.

Warto pamiętać, że jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej (art. 484 § 2 Kodeksu Cywilnego). Analogicznie jest w przypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana. W praktyce przesłankę rażącego wygórowania kary umownej ocenia się dokonując porównania wysokości kary z wysokością poniesionej przez wierzyciela szkody. Przy dużym stopniu zawinienia dłużnika (świadome narażenie wierzyciela na szkodę) sąd może nie zdecydować się na miarkowanie kary umownej.

Od kary umownej należy odróżnić zastrzeżenie o charakterze gwarancyjnym , które nakłada obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej w razie niewykonania (niewłaściwego wykonania) zobowiązania wskutek okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, do którego nie stosuje się przepisów o karze umownej. (wyrok SN z dnia 16 stycznia 2013 r., II CSK 331/12)

Wnioski – zwłoka a opóźnienie

Zawierając umowę, obie strony muszą pamiętać o różnicach w znaczeniu opóźnienia i zwłoki. Interesy można skutecznie zabezpieczyć w obydwu tych przypadkach, jednak konieczne jest odpowiednie sformułowanie umowy.

zwłoka a opóźnienie

Zapisz się na nasz Newsletter!

Kancelaria prawna

Pomoc prawna dla klientów indywidualnych, firm i przedsiębiorców

Porady on-line

Zdalne porady prawne bez konieczności wychodzenia z domu lub z biura

STREFA WIEDZY

Sam znajdź odpowiedź w naszych bezpłatnych ebookach, artykułach i filmach
upadłość przedsiębiorcy - darmowy poradnik

Z e-booka dowiesz się kto może ogłosić upadłość oraz czym się różni upadłość od likwidacji i restrukturyzacji. Poza tym w e-booku znajdziesz wzór wniosku oraz wszystkie niezbędne informacje dotyczące ogłoszenia upadłości. 

Wpisz maila, abyśmy mogli udostępnić Ci e-booka.