Bartosz Kuczyński
Bartosz Kuczyński

Zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku

Blog Kancelarii Klisz i Wspólnicy – artykuły pisane przez zawodowych adwokatów i radców prawnych

zrzeczenie a odrzucenie spadku

Na pierwszy rzut oka zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku może budzić podobne skojarzenia. Powyższe instytucje pozostają jednak całkowicie odmienne i niosą za sobą całkowicie odmienne skutki w zakresie dziedziczenia.

Odrzucenie spadku

Odrzucenie spadku możliwe jest dopiero po śmierci spadkodawcy. Oświadczenie o odrzuceniu należy złożyć w terminie 6 ? ciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Pamiętać należy, iż brak złożenia oświadczenia w powyższym terminie pozostaje jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Do wysokości długów spadkowych pozostawionych przez spadkodawcę, a więc w najgorszej sytuacji spadkobierca nie otrzyma nic.

Podkreślenia wymaga, że jeżeli przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku spadkobierca zmarł i nie złożył takiego oświadczenia, oświadczenie może zostać złożone przez jego spadkobierców. W takim przypadku termin do złożenia oświadczenia nie może skończyć się wcześniej niż termin do złożenia oświadczenia co do spadku po zmarłym spadkodawcy.

Ponadto, oświadczenia o odrzuceniu spadku:

  • nie można złożyć pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu (oświadczenie będzie nieważne),
  • nie można odwołać,
  • składa się przed Sądem lub notariuszem, ustnie lub na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.

W przypadku pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku, powinno zostać udzielone pisemnie z podpisem urzędowo poświadczonym.

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia

Niezależnie od powyższego, gdy oświadczenie o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli. Z następującymi zmianami:

  • uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed Sądem,
  • spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Jeżeli spadkobierca pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia, może również uchylić się od skutków prawnych niezachowania tego terminu. Uchylenie się od skutków oświadczenia o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez Sąd.

A czy można odrzucić spadek z testamentu i przyjąć jako spadkobierca ustawowy?

Jak najbardziej. Spadkobierca powołany do spadku z mocy testamentu i z mocy ustawy może odrzucić spadek jako spadkobierca testamentowy. Może również przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy. Dopuszcza się również możliwość przyjęcia spadku jako spadkobierca testamentowy i odrzucenia jako spadkobierca ustawowy.

Kto nie może odrzucić spadku?

Skarb Państwa ani gmina nie mogą odrzucić spadku, który przypadł im z mocy ustawy. Powyższe podmioty nie składają również oświadczenia o przyjęciu spadku, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Czy odrzucenie spadku można uznać za bezskuteczne?

Tak, są sytuacje, w których odrzucenie spadku może zostać uznane za bezskuteczne. Najczęstszym powodem jest tutaj odrzucenie spadku z pokrzywdzeniem wierzycieli. W takiej sytuacji, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku może żądać, żeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku do niego. Według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacalności dłużnika.

Wierzyciel jest ograniczony terminem. Termin to 6 miesięcy od chwili powzięcia przez niego wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem 3 lat od odrzucenia spadku.

Jakie są skutki odrzucenia spadku?

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. W miejsce takiego spadkobiercy wchodzą inni spadkobiercy ustawowi. Natomiast w przypadku odrzuceniu spadku przez spadkobiercę testamentowego, w jego miejsce wejdą pozostali spadkobiercy testamentowi (w częściach odpowiadających udziałom), tzw. spadkobiercy podstawieni (spadkodawca może zaznaczyć, że w przypadku odrzucenia przez kogoś spadku w jego miejsce wejdzie inna osoba) lub spadkobiercy ustawowi (gdy nie ma spadkobierców testamentowych i podstawionych).

Ważne!

W przypadku, gdy spadkobierca mający niepełnoletnie dzieci odrzucił spadek, koniecznym pozostaje również odrzucenie spadku również w ich imieniu. Na przykład z powodu długów spadkowych przewyższających wartość spadku. Jednakże przed złożeniem takiego oświadczenia potrzebne jest uzyskanie najpierw zgody Sądu Rodzinnego. Sąd oceni, czy czynność w postaci odrzucenia spadku pozostaje zgodna z dobrem dziecka i leży w jego interesie. W takiej sytuacji należy wystąpić z wnioskiem do właściwego Sądu Rodzinnego. W terminie 6 ? ciu miesięcy od chwili złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez rodzica.

Gdy dzieci są pełnoletnie, postępowanie pozostaje takie same jak u rodziców.

Zrzeczenie się dziedziczenia

Zrzeczenie się dziedziczenia to zawarcie z przyszłym spadkodawcą umowy, na podstawie której spadkobierca ustawowy zrzeka się dziedziczenia po nim. Taką umowę powinno się zawrzeć w formie aktu notarialnego.

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych (dzieci, wnuki) zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Najważniejszym skutkiem jakie powoduje zrzeczenie się dziedziczenia to wyłączenie zrzekającego się oraz jego zstępnych od dziedziczenia tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Zatem pozostali spadkobiercy będą dziedziczyli spadek.

Czy można uchylić się od skutków zrzeczenia się dziedziczenia?

Można uchylić się od skutków. W tym celu konieczne jest zawarcie kolejnej umowy między zrzekającym się, a przyszłym spadkodawcą, po którym zrzeczono się dziedziczenia. Umowa również powinno się zawrzeć w formie aktu notarialnego.

Pamiętać należy, iż zrzeczenie się dziedziczenia dotyczy jedynie dziedziczenia ustawowego.

Podsumowując – Zrzeczenie się dziedziczenia a odrzucenie spadku

  • zrzeczenie się to umowa zawarta w formie aktu notarialnego między zrzekającym się a przyszłym spadkodawcą. Natomiast odrzucenie spadku następuje już po śmierci spadkodawcy przez oświadczenie złożone przed Sądem lub notariuszem,
  • zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się (jeżeli nic innego nie wynika z umowy). Natomiast w przypadku odrzucenia spadku przez spadkobiercę, koniecznym pozostaje również odrzucenie spadku przez jego zstępnych,
  • umowę dotyczącą zrzeczenia się dziedziczenia można zawrzeć tylko za życia spadkodawcy. Natomiast odrzucenie spadku następuje po śmierci spadkodawcy w terminie 6 ? ciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule swego powołaniu. Po upływie terminu, spadek zostaje przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza,
  • umowę o zrzeczeniu się spadku można uchylić przez zawarcie kolejnej umowy. Natomiast oświadczenia o odrzuceniu spadku co do zasady nie można odwołać. W niektórych wcześniej wskazanych przypadkach spadkobierca może uchylić się od jego skutków. Jednocześnie wskazać, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca).

Warto pamiętać również, iż zarówno zrzeczenie się dziedziczenia, jak i odrzucenie spadku spowoduje, że spadkobiercy nie będzie przysługiwać prawo do zachowku.

 

Inne wpisy z Prawa Rodzinnego:

Rozwód z orzeczeniem o winie a bez orzekania o winie

 

Zapisz się na nasz Newsletter!

Kancelaria prawna

Pomoc prawna dla klientów indywidualnych, firm i przedsiębiorców

Porady on-line

Zdalne porady prawne bez konieczności wychodzenia z domu lub z biura

STREFA WIEDZY

Sam znajdź odpowiedź w naszych bezpłatnych ebookach, artykułach i filmach
Zachowek - wszystko, co musisz wiedzieć
POBIERZ DARMOWEGO EBOOKA: ZACHOWEK WSZYSTKO, CO MUSISZ WIEDZIEĆ

Każdy z nas intuicyjnie wie, czym jest zachowek i kiedy się należy. Jednakże w rzeczywistości jest to skomplikowana instytucja prawa spadkowego. W zależności od wielu czynników, jego wysokość może być bardzo różna. Co więcej, istnieje wiele sytuacji, w których żądanie zachowku nie jest dopuszczalne.

W ebooku odpowiadamy na następujące pytania:

    • Kiedy i komu przysługuje zachowek?
    • Kiedy można go dochodzić?
    • Ile wynosi zachowek?

Dodatkowo w e-booku: zachowek a testament, darowizna i zapis windykacyjny. 

Wpisz maila, abyśmy mogli udostępnić Ci ebooka.