O autorze


radca prawny Anna Klisz

Reprezentuję Klientów Kancelarii w sprawach spadkowych, przygotowuję dokumenty potrzebne do załatwienia formalności związanych z dziedziczeniem, a także udzielam porad w zakresie prawa spadkowego.

KANCELARIA KLISZ I WSPÓLNICY

Biuro we Wrocławiu
plac Legionów 6/8
tel. 71 740 50 00
tel. kom 695 560 425

strona www: adwokat-wroclaw.biz.pl


ZNAJDZIESZ NAS TUTAJ:

Facebook co to jest upadłość konsumencka upadłości konsumenckiej adwokat Linkedin


Chciałbyś nas zapamiętać?

Polub naszą stronę na FB, a od czasu do czasu o sobie przypomnimy

zachowek czy zachówek

Co to jest "zachowek"?

Zachowek - często nazywany zachówkiem - jest to uprawnienie (prawo, a nie obowiązek) przysługujące spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do spadku w drodze testamentu lub też został pominięty przy dysponowaniu majątkiem przez spadkodawcę za jego życia. Treścią prawa jest żądanie zapłaty przez pozostałych spadkobierców, którzy nabyli majątek spadkowy określonej kwoty pieniężnej.

Należy wskazać, iż kodeks cywilny posługuje się pojęciem zachowek, a nie zachówek, dlatego w dalszej części wpisu będziemy posługiwać się tą formą.

Komu należy się zachowek?

Zachowku mogą żądać:

- Zstępni spadkodawcy- czyli dzieci spadkodawcy, a gdyby którekolwiek z nich nie przeżyło spadkodawcy, zachowku mogą żądać dalsi zstępni tj. wnuki, prawnuki itd.;

- Małżonek spadkodawcy, o ile w chwili śmierci nie pozostawał ze zmarłym w separacji;

- Rodzice spadkodawcy, ale tylko w wypadku gdy spadkodawca nie miał dzieci i rodzice byliby powołani do spadku z ustawy.

W przypadku, gdy spadkodawca miał dzieci, to rodzice spadkodawcy nie należą do kręgu osób  uprawnionych do dziedziczenia ustawowego, a tym samym nie są uprawnieni do zachowku.

Rodzeństwo i dzieci rodzeństwa jeżeli należą do kręgu spadkobierców ustawowych, ze względu na bezpotomną śmierć spadkodawcy i zostali wyłączeni od dziedziczenia na mocy testamentu, nie mogą żądać zachowku. Powyższe dotyczy również dziadków i ich potomstwa.

Ile możemy żądać?

Osoba uprawniona do zachowku może żądać 1/2 lub 2/3 wartości tego, co by jej przypadło na mocy dziedziczenia ustawowego. Wartość zachowku zróżnicowana jest w zależności od sytuacji życiowej pominiętego spadkobiercy. Zachowku wynoszącego 2/3 wartości schedy spadkowej może żądać osoba, która jest trwale niezdolna do pracy albo dziecko, wnuk lub prawnuk który nie ukończył 18 roku życia. W pozostałych przypadkach wartość zachowku wynosi 1/2 wartości udziału w spadku.

 Kiedy zachowek się nie należy?

Osoba wydziedziczona w testamencie, uznana za niegodnego dziedziczenia przez sąd, albo ta która odrzuciła spadek nie może żądać zachowku. Należy przy tym wskazać, że wydziedziczenie może nastąpić w ściśle określonych sytuacjach (o tym możesz przeczytać tutaj). Samo stwierdzenie, że spadkodawca nie życzy sobie, żeby osoba uprawniona do zachowku po nim dziedziczyła - bez konkretych i wyszczególnionyh w przepisach podstaw takiego stwierdzenia - będzie zatem bezskuteczne.

Zachowek nie należy się również w razie zrzeczenia się dziedziczenia w umowie zawartej przed notariuszem z samym spadkodawcą (akt notarialny). Umowa taka zawierana jest jeszcze za życia spadkodawcy. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje także potomstwo osoby zrzekającej się, chyba że w umowie inaczej postanowiono.

 Co wliczamy do wartości spadku?

Ustalając wysokość zachowku musimy zacząć od określenia wartości schedy spadkowej. Od tego zależeć będzie wartość zachowku, zasady rozliczeń, kto i ile ma komu zapłacić, a także właściwość sądu i opłata od pozwu. Do wartości schedy spadkowej zaliczamy wartości majątku jaki pozostawił spadkodawca w chwili śmierci. Uwzględniamy wartość poczynionych za życia spadkodawcy darowizn, a także wartość zapisów windykacyjnych.

Przy obliczaniu zachowku nie bierzemy pod uwagę drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku, zapisów zwykłych i poleceń.      

Przedawnienie roszczenia o wypłatę zachowku

W związku z wprowadzeniem nowych przepisów kodeksu cywilnego od 23 października 2011 r. zmienił się termin dochodzenia  roszczenia o wypłatę zachowku. Obecnie termin ten jest dłuższy niż poprzednio i wynosi pięć lat licząc od dnia ogłoszenia testamentu. Natomiast roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizn przedawnia się z upływem lat pięciu od otwarcia spadku.

Do dnia zmiany przepisów termin na dochodzenie praw z tytułu zachowku wynosił trzy lata od dnia ogłoszenia testamentu lub od otwarcia spadku. Termin 5 letni będzie stosowany do roszczeń o zachowek powstałych przed dniem wejścia w ustawy nowelizującej i w tym dniu jeszcze nie przedawnionych. Zatem dla osób zmarłych po dniu 22 października 2008r. roszczenie o zachowek przedawni się najwcześniej w dniu 23 października 2013r.

Powyższe oznacza, iż w terminie pięciu lat możemy wystąpić na drogę sądową z powództwem o zapłatę zachowku. Jeżeli z pozwem wystąpimy po upływie powyższego terminu strona przeciwna może podnieść zarzut przedawnienia, co w większości przypadków spowoduje oddalenie powództwa i obciążeniem kosztami postępowania.

 W jakim sądzie złożyć pozew o zachowek?

Pozew o zachowek składa się w sądzie według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli takiego miejsca w Polsce nie da się ustalić, to według miejsca położenia majątku spadkowego. Ważnym jest, aby pamiętać, iż jeżeli dochodzimy tytułem zachowku kwoty większej niż 75.000 PLN, to właściwy będzie Sąd Okręgowy, a nie Rejonowy.

 Opłata za pozew

Składając pozew do sądu należy go opłacić. Wartość opłaty wynosi 5% kwoty dochodzonej pozwem. W przypadku wygranej sprawy opłata ta zostanie powodowi zasądzona w wyroku, co oznacza, iż pozwany będzie musiał nam ją zwrócić.

Zachowek, a podatek

Osoba która otrzymała zachowek musi zapłacić podatek od spadków i darowizn. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania od zobowiązanego do zapłaty zachowku całości lub części kwoty.  O fakcie otrzymania zachowku należy powiadomić urząd skarbowy  w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania kwoty zachowku.

Kancelaria Prawo Spadkowego Wrocław,
Anna Klisz - radca prawny

Jeżeli zainteresował Cię artykuł, kliknij "Lubię to" lub polub moją stronę na facebooku (Facebook adwokat Wrocław).

Szukasz prawnika, który pomoże Ci z zakresu prawa spadkowego?
Zobacz jak mogę Ci pomóc - adwokat Wrocław prawo spadkowe

Iwo Klisz - adwokat Wrocław

Wspólnik zarządzający w „Klisz i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych”. Specjalista z zakresu prawa pracy, prawa spadkowego i prawa gospodarczego, były wykładowca akademicki na Uniwersytecie Wrocławskim.

tel. 695 560 425, e-mail: i.klisz@adwokat-wroclaw.biz.pl
Więcej o autorze …