fbpx

O Kancelarii Klisz i Wspólnicy

obsługa prawna kancelaria adwokacka we wrocławiu

Naszą Kancelarię tworzy zespół osób wierzący we wspólne wartości takie jak profesjonalizm, staranność i jakość w obsłudze klienta.

Naszą misją jest to, żeby na zawsze pozostać prawnikiem z ludzką twarzą. Uważamy, że nie wystarczy mówić tylko do rzeczy, bo trzeba też mówić do ludzi.

Żargon prawniczy zostawiamy dla sędziów i prokuratorów, a naszym Klientom naprawdę wyjaśniamy jak działa prawo

Kancelaria Klisz i Wspólnicy

Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu

ul. Joachima Lelewela 23/7,
53-505 Wrocław
tel. 71 740 50 00

Kancelaria Adwokacka w Poznaniu

ul. Bóżnicza 1/14,
61-001 Poznań
tel. 71 740 50 00

Kancelaria Adwokacka w Katowicach

ul. Sobieskiego 27/30, 40-082 Katowice
tel. 71 740 50 00

Kancelaria Adwokacka w Gdańsku

ul. Czopowa 14/20, 80-882 Gdańsk
tel. 71 740 50 00

tel. 71 740 50 00

tel. kom. 695 560 425

Zapraszamy na Kanał YouTube!
Prawo spadkowe dla Każdego

adwokat prawo spadkowe wrocław

Zapisz się na nasz Newsletter!

Darmowy poradnik dla Pracodawców

 

Poznaj nas w social mediach

Najnowsze posty

Nasze blogi:

Polub nas:

Zachowek – kiedy i komu przysługuje oraz jak można go dochodzić

Blog Kancelarii Klisz i Wspólnicy
zachowek - kiedy i komu przysługuje

Czym jest zachowek?

Jest to roszczenie pieniężne przysługujące członkom rodziny zmarłego. Którzy w myśl przepisów kodeksu cywilnego należą do grona spadkobierców, a którzy z jakichś przyczyn spadku nie otrzymali. Zachowek nie należy się jednak wszystkim spośród potencjalnych spadkobierców ustawowych, a jedynie niektórym.

Zachowek – komu przysługuje?

Przepisy kodeksu cywilnego mówią, że uprawnionymi do zachowku są: zstępni, małżonek oraz rodzice spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.

Zstępni to krewni spadkodawcy w linii prostej, młodsi od niego: czyli jego dzieci, wnuki i prawnuki.

Łatwo zauważyć, że w katalogu osób uprawnionych do zachowku nie ma dziadków, siostrzeńców, bratanków i pasierbów. Zachowek dla rodzeństwa spadkodawcy również nie ma racji bytu. Nie oznacza to jednak, że rodzeństwo nie spotyka się w sądzie w sprawie o zachowek. Najczęściej to właśnie bracia i siostry uczestniczą w procesie jako powodowie i pozwani, ale wynika to z faktu, że wszyscy oni są dziećmi spadkodawcy.

Zwróć także uwagę na to, że uprawnionymi do zachowku są zstępni, małżonek i rodzice, o ile byliby oni powołani do spadku z ustawy. A więc w nie każdej konfiguracji. Ocena sytuacji w każdym przypadku będzie inna i czasami rodzice, czy wnuki będą uprawnione do zachowku, a w innym wypadku nie.

 

Przykład:

Umiera mąż, zostawia po sobie żonę i dwoje dzieci, ale w spadku wszystko zapisał swojemu kuzynowi. W takiej sytuacji prawo do zachowku przysługuje tylko żonie i dzieciom, ale nie będzie przysługiwało np. matce zmarłego, bo ona nie odziedziczyłaby po nim spadku, gdyby doszło do dziedziczenia na podstawie ustawy. Na podstawie ustawy po zmarłym dziedziczy tylko żona i dzieci. I to oni mogą pozwać kuzyna zmarłego o zachowek. Gdyby zmarły był bezdzietnym kawalerem, uprawnionymi do zachowku byliby jego rodzice.

 

Przykład:

Umiera dziadek, który za życia w drodze darowizny swój dom przekazał swojej wnuczce Ani– córce swojej córki. Dom był jedynym majątkiem dziadka. Druga wnuczka, Ula –  córka syna, czuje się poszkodowana i chciałaby pozwać kuzynkę o zachowek po dziadku. Nie może tego zrobić, jeśli żyje jej ojciec, a syn spadkodawcy. Dzieje się tak dlatego, że Ula nie dziedziczyłaby po swoim dziadku, bo w pierwszej kolejności dziedziczyłby jej ojciec. To on może wystąpić z pozwem o zachowek przeciwko Ani.

Z tego przykładu wynika jeszcze jedna ważna informacja: z zachowkiem możemy mieć do czynienia nie tylko wtedy, gdy spadkodawca w testamencie pominie najbliższych członków rodziny, ale również wtedy, gdy za życia rozporządzi swoim majątkiem w drodze darowizn tak, że dla najbliższej rodziny nic już nie zostanie.

Właśnie dlatego bardzo ważne jest ustalenie komu kiedy i co spadkodawca darował.

Więcej o tym przeczytasz tutaj: w tym miejscu należy wrzucić link do trzeciego wpisu – Zachowek a testament, darowizna i zapis windykacyjny.

Po co jest zachowek?

Wyobraź sobie taką sytuację: umiera mężczyzna, mąż i ojciec dwójki dzieci. Z żoną nie układało mu się najlepiej, ale cały czas żyli razem. Po pogrzebie do wdowy zgłasza się jakaś kobieta, która pokazuje testament notarialny. Z testamentu w wynika, że to właśnie ta kobieta – jak się okazuje kochanka mężczyzny – ma odziedziczyć po nim cały spadek. Gdyby nie było instytucji zachowku, kobieta odziedziczyłaby wszystko, a żonie i dzieciom nie należałoby się nic.

Właśnie mając na względzie taką i podobne sytuacje, ustawodawca ustanowił prawo do zachowku.

Praktyka często wygląda jednak inaczej i okazuje się, ze wujków i ciocie musi spłacić student, któremu babcia zapisała w spadku mieszkanie.

Zachowek jednak w przepisach polskiego prawa ma się całkiem dobrze i nic nie zapowiada, by miało to ulec zmianie.

Musisz wiedzieć jeszcze o jednej ważnej rzeczy. Wbrew powszechnej opinii samo pominięcie kogoś w testamencie nie jest równoznaczne z wykluczeniem go z dziedziczenia. Owszem, taka osoba nie dostanie nic w wyniku działu spadku, ale w dalszym ciągu przysługuje jej prawo do zachowku. Jeśli spadkodawca chce tę osobę pozbawić prawa do zachowku powinien jednoznacznie napisać o tym w testamencie. Wskazując odpowiednią podstawę dokonania takiej decyzji. Tym właśnie jest wydziedziczenie. Więcej o wydziedziczeniu przeczytasz tutaj:

Wydziedziczenie – Co Warto Wiedzieć? | Adwokat Iwo Klisz (zachowek.biz.pl)

Wyliczenie zachowku wcale nie jest prostą sprawą, dlatego poświęciliśmy na to osobny wpis. Wszystko o tym ile wynosi zachowek, przeczytasz tutaj: w tym miejscu należy wrzucić link do drugiego wpisu: Ile wynosi zachowek?

Bez wgłębiania się w temat powiem tylko, że osobie uprawnionej do zachowku przysługuje połowa wartości udziału spadkowego, który by mu przypadł w wyniku dziedziczenia ustawowego. Jeśli osoba ta jest trwale niezdolna do pracy, lub jest małoletnim, zachowek przysługuje w wysokości dwóch trzecich udziału spadkowego.

zachowek

Jak wygląda sprawa o zachowek (kiedy i komu przysługuje)?

  • Kto jest powodem w sprawie o zachowek?

To już wiesz: zstępny (syn, wnuk, prawnuk), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, jeśliby byli powołanie do spadku w drodze ustawy.

Warto byś pamiętał, że na poczet zachowku zaliczane są darowizny, które otrzymałeś od spadkodawcy. Bądź rzeczy, które otrzymałeś w drodze zapisu windykacyjnego. Dopiero wtedy, gdy nie otrzymałeś od spadkodawcy nic, co zaspokoiłoby Twoje roszczenie o zachowek, możesz skutecznie domagać się jego zapłaty od spadkobierców (ewentualnie od osób, które otrzymały zapis windykacyjny bądź darowiznę).

A co jeśli, jakieś rzeczy otrzymałeś, ale ich wartość jest o wiele niższa, niż to, co należy Ci się w drodze zachowku? Wówczas przysługuje Ci roszczenie o uzupełnienie sumy potrzebnej do pokrycia Twojego zachowku.

W wyjątkowych okolicznościach małżonek mimo wszystko może nie posiadać prawa do zachowku. Jego żądanie zostanie oddalone, jeśli spadkodawca przed śmiercią zdążył wystąpić o orzeczenie rozwodu lub separacji z winy swojego małżonka, a przed sądem zostanie wykazane, że spadkodawca w tej kwestii miał rację.

I tutaj jeszcze jedna, ważna informacja: małżonek rozwiedziony nie ma prawa do zachowku. Traktuje się go tak, jakby go nie było.

W jednym procesie o zachowek może być kilku powodów (np. rodzeństwo pozywające brata). Każdy z nich uiszcza osobną opłatę sądową uzależnioną od wysokości roszczenia, którego dochodzi.

  • Kto jest pozwanym w sprawie o zachowek?

Pozwanym w sprawie o zachowek zazwyczaj jest spadkobierca testamentowy, albo osoba na rzecz której w testamencie notarialnym poczyniono zapis windykacyjny. Jednak bywają też sytuacje, gdy spadkodawca nie pozostawił żadnego testamentu, a w sądzie i tak toczy się sprawa o zachowek.

Dzieje się tak, gdy za życia pozwany rozporządził swoim majątkiem w drodze darowizn. A niekoniecznie wszystkich najbliższych krewnych obdarował po równo. Podobnie rzecz się ma z osobą, która otrzymała coś w drodze zapisu windykacyjnego – w szczególnych okolicznościach może być ona pozwanym.

Więcej o tym przeczytasz tutaj: w tym miejscu należy wrzucić link do trzeciego wpisu – Zachowek a testament, darowizna i zapis windykacyjny.

Zanim pozwiesz inną osobę, spośród grona uprawnionych do zachowku, powinieneś dokładnie przeanalizować sytuację. Odpowiedzialność osoby zobowiązanej do zachowku ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jej własny zachowek.

Jednym pozwem o zachowek można pozwać kilka osób – spadkobierców. Zależnie od sytuacji np. doliczanych darowizn i zapisów windykacyjnych, każda z tych osób może być pozwana na inną kwotę. W pierwszej kolejności należy pozwać spadkobiercę lub osobę, na rzecz której został uczyniony zapis windykacyjny, a dopiero potem osobę, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku.

  • Zanim złożysz pozew o zachowek…

Sprawa o zachowek to nic innego jak sprawa o zapłatę. Dlatego jeśli żądasz kwoty wyższej niż 75.000 złotych, właściwy do rozpoznania sprawy będzie sąd okręgowy. A jeśli kwoty niższej, pozew powinieneś złożyć do sądu rejonowego.

Tak jak każdy pozew o zapłatę, tak i pozew o zachowek musi zostać opłacony opłatą sądową. Tak zwanym wpisem wynoszącym 5 % wartości roszczenia. Bywa, że wpis jest całkiem pokaźną kwotą. Jeśli nie stać Cię na poniesienie takich kosztów, możesz ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych.

W pozwie o zachowek powinieneś wskazać przybliżoną wartość roszczenia, co może okazać się nie lada sztuką, zwłaszcza jeśli w skład spadku wchodzą nieruchomości.

Jak wyliczyć wartość zachowku przeczytasz tutaj:

W tym miejscu należy wrzucić link do drugiego wpisu: Ile wynosi zachowek?

Podanie przybliżonej wartości roszczenia, odpowiadającej rzeczywistości jest bardzo istotne. Jeśli wskażesz za wysoką kwotę, narażasz się na oddalenie części powództwa, a co za tym idzie na obciążenie kosztami w wyroku kończącym postępowanie.

Ale zanim zapadnie wyrok czeka Cię proces.

  • Jak przebiega proces o zachowek?

Na rozprawę wzywane są strony, które są przesłuchiwane co do składu majątku spadkowego. Strona pozwana często broni się przed zapłatą roszczenia podnosząc argument sprzeczności żądania z zasadami współżycia społecznego. Zazwyczaj posługuje się twierdzeniami takimi jak: powód nie interesował się mamą/ rzadko odwiedzał / kontaktował się tylko, gdy potrzebował pieniędzy itp. Na takie okoliczności w sprawie słuchani są świadkowie wskazani przez strony.

Warto byś wiedział, że sądy uwzględniają tego typu argumenty jedynie w naprawdę ekstremalnych okolicznościach. Zazwyczaj zachowek nie jest umniejszany.

Całe postępowanie dowodowe zmierza do ustalenia co pozostawił po sobie zmarły. Jakich rozporządzeń dokonał w testamencie? Czy poczynił za życia jakieś darowizny?

Jeśli w skład masy spadkowej wchodzą jeszcze inne rzeczy, sąd dokładnie ustala ich listę. Najczęściej okazuje się, że zmarły na kontach bankowych miał jakieś środki. Sąd w takiej sytuacji może zwrócić się do banku o podanie stanu konta spadkodawcy na chwilę jego śmierci.

Jeżeli w skład substratu zachowku wchodzi nieruchomość, w toku sprawy sądowej powoływany jest biegły rzeczoznawca, który dokonuje oględzin nieruchomości i wycenia jej wartość. Pamiętaj, że prywatna opinia rzeczoznawcy, sporządzona na Twoje zlecenie jest w sądzie tylko dowodem pomocniczym. Sąd i tak powoła biegłego do sporządzenia opinii w danej sprawie. Niestety wiąże się to z kosztami uzależnionymi od nakładu pracy biegłego – zazwyczaj to wydatek rzędu kilku tysięcy złotych.

Masz już pisemną opinię. Co dalej?

Opinia jest przesyłana do stron, a sąd zakreśla termin na zgłoszenie ewentualnych zastrzeżeń.

Przed zamknięciem przewodu sądowego sąd jeszcze raz przesłuchuje strony i wydaje wyrok.

Sprawa o zachowek, w której powoływany jest biegły i słuchani są świadkowie często trwa dłużej niż rok. Jeśli uda Wam się w toku procesu zawrzeć ugodę, postępowanie może skończyć się na pierwszej rozprawie.

Wyrok w pierwszej instancji jest nieprawomocny i przysługuje od niego apelacja. W instancji odwoławczej orzeczenie najczęściej wydawane jest po pierwszej rozprawie – bowiem sąd nie przeprowadza wszystkich dowodów ponownie, a jedynie opiera się na tym, co już znalazło się w aktach.

Prawomocny wyrok sądowy na wniosek strony jest zaopatrywany w klauzulę wykonalności. W praktyce oznacza to, że można z nim udać się do komornika.

Zachowek a przedawnienie                               

Zachowek przedawnia się w terminie pięcioletnim. Od kiedy liczyć początek biegu terminu? Jeśli spadkodawca pozostawił po sobie testament, termin pięciu lat liczy się od dnia ogłoszenia testamentu. Otwarcie i ogłoszenie testamentu odbywa się według specjalnej procedury – w sądzie, bądź przed notariuszem.

Jeśli brak jest testamentu początek biegu terminu przedawnienia liczy się od dnia otwarcia spadku – czyli od śmierci spadkodawcy.

Pamiętaj, że każda czynność przed sądem zmierzająca do dochodzenia roszczenia (np. zawezwanie do próby ugodowej) przerywa bieg terminu przedawnienia. Biegu przedawnienia nie przerywa natomiast wezwanie do zapłaty. Jeśli zainicjujesz w sądzie sprawę o zapłatę zachowku i zmieścisz się w terminie pięcioletnim – możesz spać spokojnie. Nie jest ważne, by w tym terminie zapadł prawomocny wyrok, a jedynie, by sprawa zawisła w sądzie, a pozew nie został zwrócony ze względu na braki formalne.

*

Jak już jesteśmy przy temacie spadków, to na zakończenie warto tylko wspomnieć, że pewna jest tylko śmierć i podatki. Zachowek też podlega opodatkowaniu, ale jako osoba z pierwszej grupy podatkowej możesz uniknąć zasilania budżetu Skarbu Państwa. Dokonując zgłoszenia w Urzędzie Skarbowym w terminie sześciu miesięcy od dnia otrzymania środków tytułem zachowku.         

 

 Przeczytaj także:

Odpowiedź na pozew o zachowek

Pozdrawiam

adwokat Iwo Klisz

adwokat Iwo Klisz

Mam na dzieję, że mój artykuł wyjaśnił Ci kilka rzeczy. Jeśli tak, to kliknij „Lubię to” lub polub stronę naszej Kancelarii na facebooku (Facebook adwokat Wrocław).

Jeśli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:
tel. 695 560 425    email: i.klisz@adwokat-wroclaw.biz.pl

SKORZYSTAJ Z POMOCY ADWOKATA BEZ WYCHODZENIA Z DOMU

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Skontaktuj się z nami:
 
Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych
Klisz i Wspólnicy
 
Wrocław – Katowice – Poznań – Gdańsk
 
tel. 71 740 50 00
tel. kom. 695 560 425
 

Zapraszamy na Kanał YouTube - Prawnik dla pracodawcy

Inni czytali również:

Zachowek - wszystko, co musisz wiedzieć
POBIERZ DARMOWEGO EBOOKA: ZACHOWEK WSZYSTKO, CO MUSISZ WIEDZIEĆ

Każdy z nas intuicyjnie wie, czym jest zachowek i kiedy się należy. Jednakże w rzeczywistości jest to skomplikowana instytucja prawa spadkowego. W zależności od wielu czynników, jego wysokość może być bardzo różna. Co więcej, istnieje wiele sytuacji, w których żądanie zachowku nie jest dopuszczalne.

W ebooku odpowiadamy na następujące pytania:

    • Kiedy i komu przysługuje zachowek?
    • Kiedy można go dochodzić?
    • Ile wynosi zachowek?

Dodatkowo w e-booku: zachowek a testament, darowizna i zapis windykacyjny. 

Wpisz maila, abyśmy mogli udostępnić Ci ebooka.