adwokat Iwo Klisz
adwokat Iwo Klisz

Sposoby zabezpieczenia umowy z kontrahentem cz. 2

Blog Kancelarii Klisz i Wspólnicy – artykuły pisane przez zawodowych adwokatów i radców prawnych

Sposoby zabezpieczenia umowy z kontrahentem cz. 2

Dzisiaj zapraszam do lektury drugiej części artykułu o tym, jakie wyróżniamy sposoby zabezpieczenia umowy z kontrahentem. Pierwsza część wpisu, w której opisałem m.in. takie instytucje jak kara umowna, poręczenie oraz weksel, dostępna jest tutaj:

Sposoby zabezpieczenia umowy z kontrahentem cz. 1

W drugiej części chcę skupić się na rzeczowych formach zabezpieczenia umowy. Z perspektywy przedsiębiorcy, zabezpieczenie rzeczowe jest zdecydowanie bardziej korzystne. Nie ma bowiem możliwości, aby przy takiej formie zabezpieczenia dłużnik okazał się niewypłacalny.

W artykule opiszę 3 sposoby rzeczowego zabezpieczenia umowy z kontrahentem:

  • hipotekę,
  • zastaw rejestrowy,
  • przewłaszczenie na zabezpieczenie.

Hipoteka jako sposób zabezpieczenia umowy z kontrahentem

Hipotekę stosuje się najczęściej do zabezpieczenia roszczeń banków oraz innych podmiotów finansowych. Wynika to z faktu, iż w tej branży wysokość należności jest stosunkowo wysoka. Hipoteka polega na tym, iż w przypadku nieuregulowania zobowiązań przez stronę umowy, druga strona może dochodzić zaspokojenia roszczenia z nieruchomości (a także ze spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i użytkowania wieczystego). Mówiąc prościej, wierzyciel może wszcząć egzekucję z nieruchomości doprowadzając np. do sprzedaży nieruchomości. Ale to nie wszystko. Z nieruchomości, na której jest hipoteka, wierzyciel może prowadzić egzekucję bez względu na to, czyją jest aktualnie własnością (jeżeli np. pierwotny dłużnik ją sprzedał). Ponadto wierzyciel hipoteczny (czyli np. bank) ma pierwszeństwo w ściągnięciu swojego długu, jeżeli w sprawie mamy więcej niż 1 wierzyciela, a pozostali wierzyciele nie są zabezpieczeni hipoteką.

Z uwagi na to, iż hipoteka jest daleko idącym zabezpieczeniem (ingerującym w prawo własności nieruchomości) do jej ustanowienia wymagany jest wpis w księdze wieczystej nieruchomości poprzedzony umową hipoteki zawartą w formie aktu notarialnego.

Hipoteka może zabezpieczać zobowiązania pieniężne, czyli takie, w których dłużnik musi zapłacić określoną sumę pieniężną. Hipoteka może zabezpieczać wierzytelności przyszłe.

Zastaw rejestrowy jako zabezpieczenie interesów przedsiębiorcy w umowie

Zastaw rejestrowy jest w pewnym stopniu podobny do hipoteki. Z tą różnicą, że zastaw rejestrowy ustanawiany jest na rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych (czyli np. papierach wartościowych).  Specyfika działania zastawu jest identyczna jak w przypadku hipoteki – w przypadku niewywiązania się przez kontrahenta ze zobowiązania, druga strona umowy może zaspokoić się w przedmiotu zastawu. Sposób zaspokojenia może być przez strony ustalony dowolnie. Mogą one bowiem postanowić, iż np. zaspokojenie zastawu nie nastąpi na drodze postępowania sądowego, lecz:

  • przez przejęcie przez wierzyciela na własność przedmiotu zastawu, albo
  • sprzedaż przedmiotu zastawu w drodze przetargu publicznego.

Jak już wspomniałem, szczegóły zestawu rejestrowego, jako formy zabezpieczenia umowy z kontrahentem, strony dowolnie ustalają w umowie. Do ustanowienia zastawu rejestrowego wymagane jest bowiem zawarcie umowy zastawniczej, która co do zasady, może być sformułowana dowolnie. Dodatkowo, aby zastaw rejestrowy miał moc prawną należy dokonać wpisu do rejestru zastawów.

Zastaw rejestrowy pozwala na zaspokojenie swojego roszczenia z pierwszeństwem przed innymi wierzytelnościami.

Przewłaszczenie na zabezpieczenie

Przewłaszczenie na zabezpieczenie jest najmniej popularną rzeczową formą zabezpieczenia umowy z kontrahentem. Jest tak, ponieważ ta instytucja prawna polega na tym, iż wraz z zawarciem umowy na wierzyciela przechodzi własność przedmiotu przewłaszczenia. Dodatkowo wierzyciel jest zobowiązany do zwrotnego przeniesienia własności, jeżeli dłużnik zobowiązanie wykona. Mamy tu zatem widoczną różnicę między tą formą, a pozostałymi dwoma, opisanymi wcześniej. Tutaj, już wraz z postawaniem zobowiązania (zawarcia umowy), dłużnik przestaje być właścicielem rzeczy, która zabezpiecza umowę.

Przewłaszczenie na zabezpieczenie ustanawia się na podstawie umowy (nie jest ono uregulowane w kodeksie cywilnym). Obowiązuje zatem zasada swobody umów. W praktyce występuje ono w 2 formach:

  1. Dłużnik przenosi na wierzyciela własność swej rzeczy. Wierzyciel zobowiązuje się natomiast do przeniesienia własności tej rzeczy z powrotem na dłużnika po zaspokojeniu wierzytelności. Często dodatkowo zobowiązując się do korzystania z rzeczy w ograniczonym umową zakresie. W tym przypadku do powrotnego nabycia własności przez dłużnika konieczna jest dodatkowa umowa.
  2. Dłużnik przenosi własność rzeczy ruchomej na wierzyciela pod warunkiem rozwiązującym, którym jest zaspokojenie wierzytelności ? z tą chwilą własność rzeczy ruchomej automatycznie powraca do dłużnika.

Przewłaszczyć na zabezpieczenie można zarówno rzeczy ruchome, jak i nieruchomości.

Zapisz się na nasz Newsletter!

Kancelaria prawna

Pomoc prawna dla klientów indywidualnych, firm i przedsiębiorców

Porady on-line

Zdalne porady prawne bez konieczności wychodzenia z domu lub z biura

STREFA WIEDZY

Sam znajdź odpowiedź w naszych bezpłatnych ebookach, artykułach i filmach
upadłość przedsiębiorcy - darmowy poradnik

Z e-booka dowiesz się kto może ogłosić upadłość oraz czym się różni upadłość od likwidacji i restrukturyzacji. Poza tym w e-booku znajdziesz wzór wniosku oraz wszystkie niezbędne informacje dotyczące ogłoszenia upadłości. 

Wpisz maila, abyśmy mogli udostępnić Ci e-booka.