Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną. Ratunek przed długami czy misja niemożliwa?

Przychodzi do mnie Klientka. Roztrzęsiona. Okazuje się, że jej mąż od dwóch lat „inwestował” na giełdzie (czytaj: uprawiał hazard) i narobił długów na setki tysięcy złotych. Ona o niczym nie wiedziała. Teraz boi się, że stracą dom. Pyta: „Panie Mecenasie, czy możemy podpisać intercyzę z datą sprzed dwóch lat, żeby te długi były tylko jego?”.

Muszę wtedy wylać na głowę kubeł zimnej wody, a potem podać ręcznik. Prawo pozwala na taki manewr, ale jest to jedna z trudniejszych procedur w prawie rodzinnym. To nie jest zwykła wizyta w kancelarii notarialnej. To proces sądowy, w którym musimy przekonać sędziego, że Wasza wspólnota gospodarcza przestała istnieć już dawno temu. Jak to zrobić skutecznie?

Dlaczego notariusz Cię odeśle? Jedyna droga to sąd

Zacznijmy od najczęstszego błędu. Wiele par idzie do notariusza, chcąc podpisać intercyzę z datą wsteczną. Notariusz odmówi. Prawo zabrania mu takich czynności.

U notariusza możecie ustanowić rozdzielność tylko z dniem dzisiejszym (data aktu) lub przyszłym. Jeśli chcecie, aby rozdzielność obowiązywała np. od stycznia 2020 roku, musicie złożyć pozew do sądu. Dlaczego? Bo „cofanie czasu” jest niebezpieczne dla obrotu gospodarczego (dla wierzycieli) i tylko sąd może zweryfikować, czy nie próbujecie oszukać systemu.

Co to są „ważne powody”? (Klucz do sukcesu)

Aby sąd orzekł rozdzielność z datą wsteczną, musisz udowodnić, że w tamtym czasie Wasze małżeństwo gospodarczo już nie funkcjonowało. Kodeks nazywa to „ważnymi powodami”. Co to oznacza w praktyce wrocławskich sądów?

• Separacja faktyczna: Najmocniejszy argument. Mieszkacie osobno od 3 lat? Każdy żyje na własny rachunek? Sąd chętnie ustali datę rozdzielności na moment wyprowadzki.
• Trwonienie majątku: Hazard, alkoholizm, narkomania. Jeśli udowodnisz, że mąż wynosił pieniądze z domu od 2019 roku, sąd może odciąć Cię od jego finansów z tą datą.
• Brak zarządu majątkiem: Mąż wyjechał za granicę 5 lat temu, nie łoży na dom, nie ma z nim kontaktu.

Więcej przykładów znajdziesz w artykule: kiedy jest możliwa rozdzielność majątkowa z datą wsteczną?.

Czy to uchroni mnie przed komornikiem? Pułapki prawne

Tu dochodzimy do sedna. Czy wyrok z datą wsteczną sprawi, że bank, który udzielił mężowi kredytu rok temu, „odczepi się” od Ciebie? I tak, i nie.

Prawo chroni wierzycieli. Jeśli mąż zaciągnął dług przed wydaniem wyroku (nawet jeśli wyrok ustala datę wsteczną), a bank nie wiedział o Waszej sytuacji, wierzyciel może nadal żądać spłaty z majątku wspólnego. Co więcej, jeśli zrobicie ten manewr celowo, by pokrzywdzić wierzyciela, bank może wytoczyć tzw. skargę pauliańską.

Jednak wyrok daje Ci potężny oręż: pozwala Ci przeprowadzić podział majątku według stanu na datę wsteczną. To znaczy, że długi narobione przez męża PO tej dacie, przy podziale majątku mogą zostać „zaliczone” tylko na jego konto. To skomplikowana matematyka, ale warta gry.

Jak wygląda sprawa w sądzie? Krok po kroku

1. Pozew: Składasz pozew do Sądu Rejonowego. Musisz wskazać konkretną datę, od której domagasz się rozdzielności.
2. Dowody: To najważniejszy etap. Musisz udowodnić, że w tej dacie istniały „ważne powody”. Zeznania świadków, dokumenty o długach, potwierdzenie separacji.
3. Wyrok: Jeśli wygrasz, wyrok jest konstytutywny – zmienia rzeczywistość prawną wstecz.

Po uzyskaniu wyroku, kolejnym krokiem jest zazwyczaj podział majątku w trakcie małżeństwa lub już po rozwodzie. Dopiero to ostatecznie czyści sytuację.

Co zyskujesz, cofając czas?

Zyskiem jest „zamrożenie” stanu majątku wspólnego na bezpieczną datę. Wszystko, co każde z Was zarobiło lub kupiło PO tej dacie, staje się majątkiem osobistym. Wszystkie długi zaciągnięte PO tej dacie, obciążają (w relacji między Wami) tylko dłużnika.

Jeśli sytuacja jest dramatyczna i długi przewyższają majątek, warto rozważyć też inne opcje, jak np. upadłość konsumencka a skutki dla małżonka. To czasem szybsza droga do oddłużenia.

FAQ – 5 pytań o „cofanie czasu” w małżeństwie