📌 Umowa na okres próbny – nowe zasady dla pracodawców:
- Koniec automatu „3 miesiące”: Nie możesz już standardowo wpisywać 3 miesięcy w każdej umowie. Długość okresu próbnego zależy teraz od tego, jak długą umowę planujesz zaoferować pracownikowi później.
- Klauzula o przedłużeniu: Możesz wpisać do umowy zapis, że okres próbny automatycznie wydłuża się o czas urlopu lub choroby pracownika. To świetne zabezpieczenie, by faktycznie sprawdzić kandydata.
- Tylko raz: Z tą samą osobą możesz zawrzeć umowę na okres próbny tylko raz. Wyjątkiem jest zatrudnienie jej na zupełnie innym stanowisku.
- Bezpieczne rozstanie: Wypowiedzenie tej umowy jest łatwiejsze i ma krótsze terminy (od 3 dni do 2 tygodni) niż przy umowie stałej.
Zatrudnienie nowego pracownika to zawsze inwestycja obarczona ryzykiem. Czy kandydat sprawdzi się w boju? Czy pasuje do zespołu? Umowa na okres próbny to najlepszy „bezpiecznik” dla pracodawcy. Jednak po ostatnich nowelizacjach Kodeksu pracy, ten prosty kontrakt stał się bardziej skomplikowany. Błędne określenie czasu trwania umowy w stosunku do deklarowanych planów zatrudnienia to błąd formalny, który może kosztować. Jak skonstruować umowę, by legalnie przetestować pracownika?
Spis treści:
Umowa na okres próbny to odrębny rodzaj umowy o pracę. Jej jedynym celem jest sprawdzenie kwalifikacji pracownika i możliwości jego zatrudnienia w celu wykonywania określonego rodzaju pracy. Co kluczowe dla pracodawcy – umowa ta nie wlicza się do limitu „33 i 3” (czyli limitu 3 umów na czas określony).
Ile może trwać okres próbny? Nowe limity (1-2-3 miesiące)
Kiedyś standardem było 3 miesiące dla każdego. Obecnie (zgodnie z art. 25 § 2 K.p.) strony mogą zawrzeć umowę na okres próbny na czas nieprzekraczający:
- 1 miesiąca – jeżeli masz zamiar zawrzeć potem umowę o pracę na czas określony krótszy niż 6 miesięcy.
- 2 miesięcy – jeżeli masz zamiar zawrzeć potem umowę o pracę na czas określony wynoszący co najmniej 6 miesięcy i krótszy niż 12 miesięcy.
- 3 miesięcy – w pozostałych przypadkach (czyli gdy planujesz umowę na min. 12 miesięcy lub na czas nieokreślony).
Wymóg formalny: W umowie na 1 lub 2 miesiące musisz zapisać informację o okresie, na jaki masz zamiar zawrzeć kolejną umowę!
Jak legalnie wydłużyć test? Klauzula o nieobecnościach
To narzędzie, z którego pracodawcy korzystają zbyt rzadko. Strony mogą uzgodnić w umowie, że okres próbny przedłuża się o czas urlopu, a także o czas innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy (np. L4).
Dlaczego to ważne? Jeśli zatrudniasz handlowca na 3 miesiące próbne, a on po miesiącu zachoruje i zniknie na 4 tygodnie, tracisz czas na weryfikację jego umiejętności. Dzięki klauzuli przedłużającej, jego umowa nie wygaśnie w pierwotnym terminie, ale przesunie się o te 4 tygodnie, dając Ci czas na ocenę.
🎓 Komentarz eksperta z Kancelarii Klisz i Wspólnicy:
Istotny fakt: „Zamiar” zatrudnienia to nie obietnica.
„Pracodawcy obawiają się wpisywać do umowy na okres próbny 'zamiar zawarcia kolejnej umowy na 12 miesięcy’, bojąc się, że to wiążąca obietnica (promesa). Uspokajamy: to nie jest bezwzględne zobowiązanie. Jeśli pracownik nie sprawdzi się podczas okresu próbnego, nie musisz go zatrudniać, nawet jeśli w umowie próbnej wpisałeś zamiar dalszej współpracy. Zamiar jest aktualny tylko przy założeniu pozytywnej oceny pracownika. Jeśli ocena jest negatywna, umowa próbna rozwiązuje się, a Ty nie masz obowiązku proponowania kolejnej.”
Ponowne zatrudnienie na okres próbny – kiedy jest możliwe?
Zasada jest prosta: jeden pracownik, jedno stanowisko, jedna próba. Ponowne zawarcie umowy na okres próbny z tym samym pracownikiem jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy ma on być zatrudniony w celu wykonywania innego rodzaju pracy.
Jeśli zmieniasz tylko nazwę stanowiska (np. z „Młodszy Specjalista” na „Specjalista”), a zakres obowiązków pozostaje ten sam – ponowna umowa próbna będzie błędem i w razie kontroli zostanie uznana za umowę na czas określony (wliczaną do limitów).
Tabela: Długość próby a kolejna umowa
Jak dopasować długość testu do planów rekrutacyjnych?
| Planowana kolejna umowa | Maksymalny okres próbny | Możliwość przedłużenia (w umowie) |
|---|---|---|
| Poniżej 6 miesięcy | 1 miesiąc | O 1 miesiąc (jednokrotnie) + o nieobecności |
| Od 6 do 12 miesięcy | 2 miesiące | O 1 miesiąc (jednokrotnie) + o nieobecności |
| Powyżej 12 miesięcy / Stała | 3 miesiące | Tylko o czas nieobecności |
Twoje umowy o pracę są aktualne?
Stare wzory umów na okres próbny nie zawierają wymaganych klauzul o zamiarze zatrudnienia. To błąd formalny, który może zakwestionować PIP.
Zaktualizujemy Twoje szablony umów i dostosujemy je do zmian w Kodeksie pracy.
Rozwiązanie umowy próbnej – terminy i zasady
Umowa na okres próbny rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta. Można ją jednak wypowiedzieć wcześniej. Okresy wypowiedzenia są zależne od czasu trwania samej okresu próbnego (a nie stażu w firmie):
- 3 dni robocze – jeśli okres próbny nie przekracza 2 tygodni.
- 1 tydzień – jeśli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie.
- 2 tygodnie – jeśli okres próbny wynosi 3 miesiące.
Ważna zmiana: Jeśli wypowiadasz umowę na okres próbny, pracownik może w ciągu 7 dni złożyć wniosek o wskazanie przyczyny zwolnienia. Masz wtedy 7 dni na udzielenie pisemnej odpowiedzi. Choć samo wypowiedzenie nie wymaga uzasadnienia w piśmie (jak przy umowie stałej), to na żądanie pracownika musisz wyjaśnić powody.
FAQ – Pytania pracodawców
1. Czy mogę od razu dać umowę na czas określony, bez okresu próbnego?
Tak. Umowa na okres próbny nie jest obowiązkowa. Możesz od razu zatrudnić pracownika na czas określony, ale tracisz wtedy „bezpiecznik” w postaci łatwiejszego rozwiązania umowy (i pamiętaj, że umowa na czas określony wlicza się do limitu 33 miesięcy).
2. Czy umowa na okres próbny wlicza się do stażu pracy?
Tak. Okres próbny wlicza się do ogólnego stażu pracy pracownika, od którego zależą uprawnienia takie jak wymiar urlopu (20/26 dni) czy długość okresu wypowiedzenia w przyszłych umowach.
3. Czy pracownica w ciąży na okresie próbnym jest chroniona?
Tak, ale z wyjątkiem. Jeśli umowa na okres próbny została zawarta na czas przekraczający 1 miesiąc i uległaby rozwiązaniu po upływie 3. miesiąca ciąży – ulega automatycznemu przedłużeniu do dnia porodu. Umowy krótsze (do 1 miesiąca) nie są przedłużane.
4. Czy mogę zapłacić mniej na okresie próbnym?
Tak, pod warunkiem, że stawka nie jest niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Różnicowanie stawek (niższa na próbnym, wyższa na stałym) jest uzasadnione obiektywną różnicą w doświadczeniu i przydatności pracownika na etapie wdrażania.
