Umowa pożyczki

umowa pożyczki

Umowa pożyczki – wszystko, co musisz o niej wiedzieć

Umowa pożyczki – szukasz informacji na jej temat? Zastanawiasz się w jaki sposób ją skonstruować? Nie wiesz, jakie odsetki możesz wpisać do umowy? W artykule znajdziesz informacje na temat:

  • czym jest umowa pożyczki,
  • jakie są skutki prawne umowy pożyczki,
  • w jaki sposób może dojść do zawarcia umowy pożyczki,
  • jakie są obligatoryjne elementy tej umowy,
  • wysokości odsetek kapitałowych i odsetek maksymalnych,
  • dodatkowych uprawnieniach i obowiązkach stron umowy pożyczki.

Załącznikiem do tego artykułu jest wzór umowy pożyczki, który ułatwi Ci jej zawarcie.

Co to jest umowa pożyczki?

Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego – na podstawie umowy pożyczki, podmiot który jej udziela (dający pożyczkę) zobowiązuje się przenieść na własność podmiotu, który ją bierze (biorącego pożyczkę) określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Z kolei biorący pożyczkę, jako druga strona umowy, zobowiązuje się zwrócić na rzecz dającego pożyczkę tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy. Muszą one być tego samego gatunku i tej samej jakości. Nie mogą więc one trafić z powrotem do pożyczkodawcy w stanie pogorszonym lub w mniejszej ilości.

Można więc stwierdzić, że pożyczka umożliwia korzystanie przez pożyczkobiorcę z rzeczy lub pieniędzy niebędących jego własnością przez określony okres czasu, a więc w sytuacji obowiązywania umowy. Po jego upływie pożyczkobiorca zobowiązany jest do ich zwrotu osobie, od której je otrzymała. Musi więc dokonać spłaty pożyczki.

Jaki charakter prawny ma umowa pożyczki?

Umowa pożyczki ma charakter konsensualny. Oznacza to, że do jej zawarcia dochodzi z chwilą, gdy strony umowy złożą zgodne oświadczenia woli co do przedmiotu umowy.

Tym właśnie pożyczka różni się ona od tzw. umów realnych, których skuteczność zależy nie tylko od oświadczeń woli, jakie złożą strony umowy, ale także od dokonania dodatkowych czynności, takich jak na przykład wydanie rzeczy. Przeniesienie własności przedmiotu pożyczki, czyli środków pieniężnych lub rzeczy oznaczonych gatunkowo na rzecz pożyczkobiorcy, ma jedynie charakter wtórny i następuje jako wykonanie już zawartej i skutecznej umowy. Tym samym, dla zaistnienia umowy pożyczki nie jest konieczne fizyczne przekazanie objętych nią środków osobie, która ją zaciągnęła.

Jaka jest istota umowy pożyczki?

Podkreślić trzeba, że istotą pożyczki jest uzyskanie przez pożyczkobiorcę własności pieniędzy lub rzeczy nią objętych. Pożyczkodawca zobowiązuje się bowiem w umowie pożyczki przenieść na własność biorącego przedmiot pożyczki. Oznacza to, że biorący pożyczką uzyskuje prawo swobodnego nim rozporządzania, a więc może go przeznaczyć na dowolny, wybrany przez siebie cel. Oczywiście jest on zobowiązany także do jego zwrotu.

Musisz wiedzieć, że nie ma przeszkód prawnych, aby celem zawarcia umowy pożyczki było przeznaczenie uzyskanych na jej podstawie środków na zaspokojenie innych długów, uprzednio zaciągniętych przez pożyczkobiorcę u dającego pożyczkę. Tym samym, pożyczka może zostać przeznaczona na spłatę wcześniejszych zobowiązań finansowych pożyczkobiorcy.

Czy umowa pożyczki zawsze musi być odpłatna?

Otóż nie! O tym jaki kształt będzie miała umowa pożyczki decyduje wola jej stron. Dotyczy to również jej odpłatności lub też nieodpłatności. Oznacza to, iż może dojść do zawarcia umowy pożyczki o charakterze nieodpłatnym. W tym celu wzór umowy pożyczki musi zawierać odpowiedni zapis, na podstawie którego pożyczkodawcy nie będzie przysługiwało żadne wynagrodzenie od pożyczkobiorcy.

Także w przypadku, gdy umowa pożyczki nie zawiera ustaleń w zakresie wielkości wynagrodzenia pożyczkodawcy, uważa się, że jest ona nieodpłatna.

Umowa pożyczki – co może być jej przedmiotem?

Jak wcześniej wskazałem, przedmiotem pożyczki mogą być pieniądze lub rzeczy oznaczone tylko co do gatunku. W tych granicach, postać przedmiotu umowy pożyczki również zależy od woli jej stron. Strony umowy mają pod tym względem pełną swobodę.

Za pieniądze uznaje się banknoty i monety. Przedmiotem pożyczki może być nie tylko waluta polska, a więc złotówka. Dopuszczalna jest umowa pożyczki opiewająca na pieniądz obcy (zagraniczny). Kwota pożyczki może więc być wyrażona na przykład w dolarach amerykańskich.

Jeżeli jej strony wybiorą walutę obcą, a z umowy nie wynika inaczej, zobowiązany jest uprawniony do jej zwrotu w walucie polskiej.

Z kolei rzeczy oznaczone co do gatunku, określone są jedynie przez wskazanie ich charakterystycznych cech rodzajowych oraz oznaczenie ilości, miary i ciężaru. Przykładem może być zboże, węgiel, Potocznie określa się je najczęściej mianem “towaru”. Pożyczkobiorca musi zwrócić tę samą ilość rzeczy, jaką uzyskał od pożyczkodawcy w umowie pożyczki.

Umowa pożyczki – kto może być pożyczkodawcą i pożyczkobiorcą?

Przepisy Kodeksu cywilnego nie zawierają żadnych ograniczeń podmiotowych w zakresie tego, kto może być stroną umowy pożyczki.

Musisz wiedzieć, że stronami umowy pożyczki mogą być wszystkie podmioty prawa cywilnego. Ewentualne ograniczenia mogą mieć charakter wyłącznie wyjątkowy, wprowadzany przez przepisy o charakterze szczególnym.

Podmiotem umowy pożycz może być zarówno osoba fizyczna, a więc po prostu osoba (człowiek), osoba prawna oraz jednostka organizacyjna, której przepisy prawa przyznają zdolność prawną. Nie więc przeszkód, aby nastąpiło udzielenie pożyczki nastąpiło na rzecz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wpisanej do odpowiedniego rejestru przedsiębiorców. Także i udzielenie pożyczki może nastąpić przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, czy też bank.

Dodać trzeba, że w przypadku, gdy pożyczka udzielana jest przez osobę fizyczną, to nie musi ona prowadzić działalności gospodarczej w tym zakresie.

Jak napisać umowę pożyczki?

Zastanawiasz się jak prawidłowo napisać umowę, której przedmiotem jest pożyczka albo w jakie formie należy ją zawrzeć? Nie wiesz, jakie klauzule powinna zawierać umowa pożyczki w swojej treści? A może nie wiesz, czy od umowy pożyczki można odstąpić, bądź co stanie się, gdy pożyczkodawca nie wypłaci tobie uzgodnionej sumy w ustalonej walucie? Z tego artykułu dowiesz się w dalszej kolejności:

  • jaka powinna być forma umowy pożyczki i czym grozi jej naruszenie,
  • kiedy od umowy pożyczki może odstąpić pożyczkodawca,
  • w jakim terminie przedawnia się żądanie o wypłatę pożyczki,
  • jakie postanowienia powinny się znaleźć w umowie pożyczki?

Forma umowy pożyczki

Zapewne się zdziwisz, ale ustawodawca wymaga aby umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych została zawarta w formie dokumentowej. Wbrew temu co mogłaby sugerować nazwa, forma dokumentowa nie jest tożsama z formą pisemną. Dokumentem jest bowiem każdy nośnik, który umożliwia zapoznanie się z treścią. Innymi słowy, formę dokumentową będzie miała nie tylko umowa zawarta na piśmie, ale także przez wymianę maili i to bez konieczności stosowania podpisu kwalifikowanego. Naruszeniem obowiązku zachowania formy dokumentowej będzie zawarcie umowy ustnej.

Jakie są skutki nie zachowania formy pisemnej?

W przypadku nie zachowania formy dokumentowej, gdy jest to wymagane, możesz natrafić na pewne trudności. Mianowicie, w razie sporu sądowego, nie będziesz mógł wnioskować o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania stron na okoliczność zawarcia umowy pożyczki. Od zakazu tego istnieją jednak liczne wyjątki. Dowody te będą mogły zostać przeprowadzone, gdy:

  • obie strony wyrażą na to zgodę,
  • żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą,
  • fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu (np. potwierdzenie przelewu),
  • gdy obie strony umowy to przedsiębiorcy.

Podsumowując – umowa pożyczki powinna zostać zawarta w formie pisemnej wyłącznie dla celów dowodowych. Oznacza to, że nie wpływa ona na samą jej ważność, ale podlega ograniczeniom o charakterze dowodowym.

 Odstąpienie od umowy pożyczki

Jeżeli jesteś pożyczkodawcą, możesz w niektórych przypadkach odstąpić od umowy pożyczki i nie wypłacać umówionej kwoty pożyczkobiorcy. Możliwość taka istnieje, gdy zwrot pożyczki stał się wątpliwy, gdyż powziąłeś wiadomość o złym stanie majątkowym pożyczkobiorcy. Uprawnienie to nie przysługuje jednakże, gdy w chwili zawarcia umowy wiedziałeś albo mogłeś się dowiedzieć o złym stanie majątkowym pożyczkobiorcy.

Kiedy przedawnia się roszczenie z umowy pożyczki?

Umowa pożyczki oraz roszczenia, które z niej wynikają, jak wszystkie zobowiązania o charakterze majątkowym, ulegają przedawnieniu.

Jeżeli była ona udzielana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, to okres ten wynosi trzy lata. Jeśli jednak pożyczkodawcą będzie osoba niewykoująca takiej działalności, na przykład członek rodziny lub sąsiad, termin przedawnienia będzie dłuższy, gdyż aż 6-letni.

Musisz wiedzieć, że bieg terminu przedawnienia liczy się od dnia wymagalności danego zobowiązania.

Poprzez “dzień wymagalności roszczenia” rozumie się datę, w której wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia od swojego dłużnika. Jest to początkowy termin, od którego zaczyna biec przedawnienie. Jak to stwierdził Sąd Najwyższy, wymagalność roszczenia należy łączyć z nadejściem ostatniego dnia pozwalającego dłużnikowi spełnić świadczenie zgodnie z treścią zobowiązania, określonego przez umowę.

Musisz jednak pamiętać, że w przypadku większości pożyczek, ich spłata określona jest w systemie ratalnym. W takiej sytuacji, bieg terminu przedawnienia będzie rozpoczynał się od każdej z rat osobno. Nie bierzemy więc pod uwagę daty zawarcia danej umowy, lecz daty płatności poszczególnych części zaciągniętej pożyczki lub kredytu. W tym kontekście bardzo ważne jest, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, a więc 31 grudnia.

Jaki jest skutek przedawnienia roszczeń z umowy pożyczki?

Otóż, po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje z niej roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.

A co jeśli rzeczy mają wady?

Jeżeli rzeczy otrzymane przez biorącego pożyczkę mają wady, wówczas wierzyciel obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził biorącemu przez to, że wiedząc o wadach nie zawiadomił go o nich.

Musisz jednak pamiętać, że zasady tej nie stosuje się w wypadku, gdy dłużnik mógł z łatwością wadę zauważyć.

Wypowiedzenie umowy pożyczki

Jeżeli termin zwrotu pożyczki nie jest oznaczony w umowie, pożyczkobiorca zobowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu przez dającego pożyczkę. Pożyczkodawca powinien zatem najpierw wypowiedzieć umowę pożyczki i jednocześnie wezwać pożyczkobiorcę do zwrotu jej przedmiotu, a więc spłaty pożyczki, w terminie nie krótszym aniżeli sześć tygodni.

Powinieneś pamiętać, że bieg 6-tygodniowego terminu na zwrot pożyczki należy liczyć od daty, w której o wypowiedzeniu dowie się pożyczkobiorca. W przypadku zawarcia umowy pożyczki na piśmie, wypowiedzenia umowy można dokonać także w takiej właśnie formie.

Podkreślić należy, że wypowiedzenie stanowi jednostronne oświadczenie woli udzielającego wierzytelności. Jego treścią jest żądanie on zwrotu udzielonej pożyczki. Ewentualna zgoda lub sprzeciw pożyczkobiorcy nie mają żadnego znaczenia dla prawa wierzyciela w tym przedmiocie i skutecznego wypowiedzenia umowy.

Opóźniona wypłata pożyczki

Może się zdarzyć, że pożyczkodawca zwleka z wypłatą wynikającego z umowy przedmiotu pożyczki, a więc jej kwoty. W takim przypadku musisz wiedzieć, że masz stosunkowo krótki termin na reakcję. Twoje roszczenie o wydanie przedmiotu pożyczki przedawni się bowiem z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany. Po tym terminie nie będziesz już mógł domagać się wypłaty środków zgodnie z umową.

Podstawowe postanowienia umowne

Zawierając umowę pożyczki, prócz zachowania jej właściwej formy, zwróć uwagę na następujące postanowienia:

  • podstawowym postanowieniem jest określenie wysokości kwoty pożyczki albo dokładne opisanie jej przedmiotu (zob. §1 wzoru umowy),
  • warto wskazać w jaki sposób oraz w jakim terminie pożyczkodawca przekaże przedmiot pożyczki (zob. §2 wzoru umowy),
  • należy określić termin zwrotu pożyczki, bądź określić harmonogram jej spłaty. Jeżeli tego nie zrobisz, wówczas znajdzie swoje zastosowanie reguła kodeksowa. Zgodnie z nią natomiast, dłużnik zobowiązany jest zwrócić pożyczkę w ciągu sześciu tygodni po wypowiedzeniu umowy przez pożyczkodawcę (zob. §3 wzoru umowy),
  • w zapisach umowy pomiędzy stronami, powinien znaleźć się zapis regulujący sposób zapłaty oraz wysokość odsetek, jeśli strony przewidują obowiązek ich uiszczenia (zob. §1 ust. 2 oraz §3 wzoru umowy),
  • w umowie można przewidzieć dodatkowe zabezpieczenia dla dającego pożyczkę (obowiązek wystawienia weksla, przewłaszczenie na zabezpieczenie, zastaw etc.).

Elementy obligatoryjne umowy pożyczki

Jeżeli zdecydujesz się na zawarcie umowy pożyczki, pamiętaj że umowa na kwotę powyżej 1.000 zł musi zostać zawarta w formie dokumentowej (na piśmie, przez internet, sms etc.). W przypadku pożyczki zawartej ustnie na taką kwotę, możesz spotkać się z trudnościami w dowodzeniu swojego roszczenia przed sądem. Sama zaś umowa pożyczki powinna zawierać:

  • oznaczenie stron umowy. W przypadku osoby fizycznej powinno się wskazać jej imię i nazwisko, adres, numer i serię dowodu osobistego oraz opcjonalnie PESEL,
  • miejsce zawarcia umowy,
  • określenie przedmiotu pożyczki, czyli kwoty pieniężnej alby ilości rzeczy oznaczonych co do gatunku (niezindywidualizowanych). Przykładem tych ostatnich będzie kilogram mąki, a także tona pszenicy. Należy także podać, w jakiej walucie udzielana jest pożyczka.
  • zobowiązanie dającego pożyczkę do przeniesienia własności przedmiotu umowy na biorącego pożyczkę,
  • zobowiązanie osoby biorącej pożyczkę do zwrotu tej samej ilość pieniędzy albo tej samej ilość rzeczy tego samego gatunku i w tej samej jakości,
  • sposób spłaty pożyczki, a więc określenie, czy ma to nastąpić bezpośrednio do rąk własnych pożyczkodawcy, na przykład w gotówce, czy też w formie przelewu na rachunek bankowy.

Dodatkowe prawa i obowiązki

Umowa ta została uregulowana w przepisach Kodeksu cywilnego. Najważniejsze zasady z nich wynikające w zakresie umowy pożyczki, to:

  • dający pożyczkę może odstąpić od umowy i odmówić wydania przedmiotu pożyczki. Jeżeli zwrot pożyczki jest wątpliwy z powodu złego stanu majątkowego drugiej strony, a uprawnienie to nie przysługuje dającemu pożyczkę. Jeżeli w chwili zawarcia umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć,
  • Roszczenie biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki przedawnia się z upływem sześciu miesięcy od chwili, gdy przedmiot miał być wydany. Chodzi tu o przypadek, gdy po zawarciu umowy pożyczki, pożyczkodawca nie przekazuje jej przedmiotu pożyczkobiorcy.

Na co należy zwracać uwagę w konstrukcji umów?

  • Należy określić termin zwrotu pożyczki, bądź określić harmonogram jej spłaty. Jeżeli miałaby być ona spłacana w ratach, w tym ostatnim przypadku możesz zastrzec także, iż uchybienie terminowi zapłaty poszczególnych rat spowoduje natychmiastową wymagalność całej, pozostałej do spłaty części pożyczki,
  • W umowie należy zamieścić zapis regulujący sposób zapłaty oraz wysokość odsetek, jeśli strony przewidują obowiązek ich zapłaty,
  • Można przewidzieć dodatkowe zabezpieczenia dla dającego pożyczkę (obowiązek wystawienia weksla, przewłaszczenie na zabezpieczenie, zastaw, poręczenie, itp.).

Odsetki

Jak wynika z powyższego, odsetki od udzielonej pożyczki nie są jej elementem obowiązkowym. Można zatem zawrzeć umowę pożyczki nie zawierającą obowiązku zapłaty odsetek. Jeżeli jednak zdecydujesz się na ich pobieranie, pamiętaj o prawidłowym określeniu ich wysokości. A także powinieneś rozróżnić dwa terminy najczęściej stosowane w umowach pożyczek:

  • Odsetki ustawowe, to wysokość odsetek określona zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (zob. art. 359 k.c.). Zastrzeżono je zatem w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych w skali roku,
  • Odsetki umowne, które mogą być wyższe od odsetek ustawowych, jednakże nie mogą przekraczać odsetek maksymalnych. Te ostatnie wynoszą natomiast dwukrotność odsetek ustawowych. Jeżeli w umowie zastrzegłbyś odsetki na wyższym poziomie, druga strona i tak zobowiązana będzie do zapłaty na twoją rzecz wyłącznie odsetek maksymalnych.

 

 

Pobierz darmowy wzór umowy pożyczki

Umowa pożyczki – wzór

Umowa Pożyczki

zawarta w dniu …….roku w ……….. pomiędzy:

…..

zwana dalej Pożyczkodawcą, 

a

…..

zwanym dalej Pożyczkobiorcą,

zwani dalej łącznie Stronami 

o następującej treści:

§ 1. 

1. Przedmiotem umowy jest udzielenie oprocentowanej pożyczki pieniężnej w kwocie: ? (słownie: ?) złotych.

2. Wysokość oprocentowania pożyczki Strony ustalają na 10% wartości pożyczki w stosunku rocznym.

§ 2. 

Pożyczkodawca zobowiązuje się do przekazania Pożyczkobiorcy kwoty wymienioną w § 1 umowy, w terminie 7 dni od dnia zawarcia niniejszej umowy na wskazany przez Pożyczkobiorcę rachunek bankowy.

§ 3. 

Pożyczkobiorca zobowiązuje się zwrócić Pożyczkodawcy kwotę 800.000 (osiemset tysięcy) złotych wraz z oprocentowaniem, o którym mowa w §1 ust. 2, jednorazowo, przelewem na konto bankowe Pożyczkodawcy w terminie do 1 lipca 2019 roku. 

§ 4.

1. Koszty zawarcia niniejszej Umowy, w tym, w szczególności koszty podatku od czynności cywilnoprawnych, ponosi Pożyczkobiorca.

2. Pożyczkobiorcę obciąża obowiązek złożenia deklaracji od podatku od czynności cywilnoprawnych. 

§ 5.

1. Zmiany Umowy wymagają dla swej ważności formy pisemnej.

2. Umowa niniejsza została sporządzona w 2 egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

3. W zakresie nie uregulowanym niniejszą Umową stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

4. Sądem właściwym dla sporów z niniejszej Umowy jest sąd właściwy dla miasta: ?

Podpis Pożyczkodawcy:                                                                    Podpis Pożyczkobiorcy:

adwokat Iwo Klisz
adwokat Iwo Klisz

Skontaktuj się ze mną:
tel. 695 560 425
e-mail. i.klisz@kancelaria-klisz.pl

kancelaria adwokatów i radców prawnych