adwokat Iwo Klisz
adwokat Iwo Klisz

Ochrona wynagrodzenia za pracę

Blog Kancelarii Klisz i Wspólnicy – artykuły pisane przez zawodowych adwokatów i radców prawnych

ochrona wynagrodzenia za pracę

Dzisiejszy artykuł poświęcony jest ochronie wynagrodzenia za pracę, która uregulowana jest w Kodeksie Pracy. Pod pojęciem tym znajduje się zespół przepisów prawnych dotyczących pensji pracowników. Z artykułu dowiesz się:

  • W jaki sposób powinno być wypłacane wynagrodzenie?
  • Jakich potrąceń z wynagrodzenia za pracę może dokonywać pracodawca?
  • Jakie limity w zakresie potrąceń z wynagrodzenia ustala Kodeks Pracy?

Brak możliwości dysponowania wynagrodzeniem

Pierwszym przejawem ochrony wynagrodzenia za pracę jest zakaz zrzeczenia się przez pracownika prawa do wynagrodzenia, a także niemożliwość jego przeniesienia na inną osobę. Powyższa regulacja dotyczy zarówno wynagrodzenia zasadniczego, jak i wszelkich dodatków. Wynagrodzenie stanowi jeden z najważniejszych elementów stosunku pracy i, co do zasady, stanowi źródło utrzymania pracownika i jego rodziny. Nie można zatem ustalić, że część lub całe wynagrodzenia należy się komuś innemu. Nawet, gdyby pracownik zawarł umowę z pracodawcą w tym przedmiocie, byłaby ona nieważna.

Sposób wypłaty wynagrodzenia

Ochrona wynagrodzenia za pracę rozciąga się również na sposób jego wypłaty.

Zgodnie z Kodeksem Pracy:

  • Wypłaty wynagrodzenia za pracę dokonuje się co najmniej raz w miesiącu (w stałym i ustalonym z góry terminie).
  • Jeżeli wynagrodzenie jest płatne raz w miesiącu (co zdarza się zdecydowanie najczęściej), wypłaca się je z dołu, niezwłocznie po ustaleniu jego wysokości, ale nie później niż w ciągu 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego.
  • Jeżeli ustalony dzień wypłaty przypadnie na dzień wolny od pracy, należy jej dokonać w dniu poprzedzającym.

Co do zasady wynagrodzenie wypłacane jest na rachunek bankowy pracownika. Wyjątkowo, pracodawca może wypłacać wynagrodzenie w formie gotówkowej. Aby było to możliwe pracownik musi złożyć odpowiedni wniosek będący podstawą do wypłaty wynagrodzenia w formie gotówkowej.

Potrącenia z wynagrodzenia a  jego ochrona

Prawo dopuszcza możliwość dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę, ale tylko do określonej wysokości i w  ściśle określonych przypadkach.

Mówiąc o dopuszczalnej wielkości potrącenia z wynagrodzenia mamy na myśli dochód otrzymywany  “na rękę”, czyli po odliczeniu składek ZUS oraz zaliczek na podatek dochodowy.

Z wynagrodzenia można potrącić następujące należności:

  1. świadczenia alimentacyjne (do wysokości 3/5 wynagrodzenia, jednakże można je również egzekwować z nagród pracowniczych, czy dodatkowego wynagrodzenia rocznego – do pełnej wysokości);
  2. inne świadczenia egzekwowane na mocy prawomocnego orzeczenia (do połowy wynagrodzenia);
  3. zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi (do połowy wynagrodzenia);
  4. kary pieniężne (np. za naruszenie porządku w procesie pracy, zasad BHP, czy stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości);

Oprócz powyższych limitów, przepisy określają, ile minimalnie pieniędzy musi zostać pracownikowi po dokonaniu potrąceń. Kwota wolna od potrąceń określona jest następująco:

  • W przypadku egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne – jest to minimalne wynagrodzenie za pracę (1920,62 zł ?na rękę? w 2020 roku).
  • Przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi – musi pozostać 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
  • Przy potrącaniu kar pieniężnych – 90% minimalnego wynagrodzenia.

W przypadku zatrudnienia w niepełnym wymiarze godzin, kwoty określone w powyższy sposób ulegają proporcjonalnemu zmniejszeniu.

Potrącenia alimentacyjne a ochrona wynagrodzenia za pracę

Z uwagi na to, iż alimenty stanowią ważne źródło utrzymania osób do nich uprawnionych (często jedyne), ustawodawca maksymalnie ułatwił ich potrącanie z wynagrodzenia zobowiązanego.

Pracodawca może dokonać potrąceń alimentacyjnych z wynagrodzenia za pracę w trybie egzekucji sądowej, ale także bez postępowania egzekucyjnego. Oznacza to tyle, że sprawa nie musi trafić do komornika, aby pracodawca był zobowiązany do dokonania odpowiednich potrąceń. W takich sytuacjach pracodawca działa na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego.

Potrącenia za zgodą pracownika

Potrącenia opisane powyżej mogą być dokonywane bez zgody pracownika. Z pensji można potrącać również inne należności. Wymagają one jednak zgody pracownika wyrażonej na piśmie. Limity potrąceń są wtedy inne:

  • W przypadku potrąceń na rzecz pracodawcy – jest to minimalna kwota wynagrodzenia za pracę.
  • W przypadku innych potrąceń – 80% ww. kwoty.

Druga grupa potrąceń (fakultatywnych, czyli właśnie tych za zgodą) może nastąpić tylko i wyłącznie w ramach egzekucji, czyli po przedstawieniu tytułu wykonawczego. Tytuł wykonawczy to prawomocne orzeczenie sądu, zaopatrzone w klauzulę wykonalności.

Potrącenia dobrowolne dotyczą zazwyczaj:

  • kredytów bankowych,
  • pożyczek,
  • grzywny, czy
  • podatków.

Ustalenie wysokości pensji

Na koniec warto dodać rzecz oczywistą, lecz nie dla wszystkich. Otóż, pracownik ma pełne prawo do wglądu w dokumenty, na podstawie których pracodawca obliczył wysokość wynagrodzenia. Chodzi tu np. o rejestr obecności w pracy, podpisywany każdego dnia.

Zapisz się na nasz Newsletter!

Kancelaria prawna

Pomoc prawna dla klientów indywidualnych, firm i przedsiębiorców

Porady on-line

Zdalne porady prawne bez konieczności wychodzenia z domu lub z biura

STREFA WIEDZY

Sam znajdź odpowiedź w naszych bezpłatnych ebookach, artykułach i filmach
poradnik dla pracodawców
Pobierz E-booka - jak wypowiadać umowę o pracę?
Jako pracodawca musisz się borykać z wieloma problemami. Do najtrudniejszych należy dobór właściwej załogi i związane z tym zmiany w jej składzie osobowym. Ustawodawca chroni wszakże pracowników przed nieuzasadnionym i niezgodnym z przepisami prawa pracy rozwiązaniem umowy o pracę. Naruszając te przesłanki ryzykujesz przywrócenie pracownika do pracy, przyznanie mu odszkodowania oraz poniesienie kosztów sądowych. W przypadku rażącego naruszenia przepisów pracodawcy grozić może nawet kara grzywny do 30.000 złotych. Jeżeli chcesz uniknąć chociaż części ze wskazanych powyżej trudności związanych z prawidłowym rozwiązywaniem umów o pracę – ten poradnik jest właśnie dla Ciebie. Zapraszam do lektury!

Wpisz maila, abyśmy mogli udostępnić Ci e-booka.