Kto nie może ogłosić upadłości konsumenckiej? Obalamy mity i sprawdzamy przeszkody

Często przychodzą do mnie Klienci, którzy od progu kancelarii mówią niemal szeptem: „Panie Mecenasie, ja chyba nie mam szans. Narobiłem sobie kłopotów, to moja wina, wziąłem o jedną chwilówkę za dużo”. Widzę w ich oczach strach przed oceną i przekonanie, że upadłość konsumencka to nagroda dla „świętych”, a nie ratunek dla dłużników. Nic bardziej mylnego.

Jako adwokat zajmujący się oddłużaniem, muszę Ci powiedzieć jedną rzecz na start: przepisy się zmieniły. To, co jeszcze kilka lat temu zamykało drogę do wolności finansowej, dziś jest jedynie przeszkodą do pokonania, pod warunkiem, że masz dobrą strategię. Jednak istnieją pewne twarde bariery, których przeskoczyć się nie da. Usiądź wygodnie, bo zaraz wyjaśnię Ci prostym językiem, kto faktycznie musi obejść się smakiem, a kto niepotrzebnie się martwi.

Jesteś przedsiębiorcą? To Twój pierwszy problem

Zacznijmy od najczęstszego błędu formalnego. Upadłość konsumencka – jak sama nazwa wskazuje – jest przeznaczona dla konsumentów. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) i jesteś wpisany do CEIDG, sąd odrzuci Twój wniosek w przedbiegach. Dla sądu jesteś profesjonalistą, a dla profesjonalistów są inne procedury.

Co musisz zrobić? To proste, ale wymaga precyzji w czasie. Musisz wykreślić się z rejestru przedsiębiorców. Dopiero dzień po wykreśleniu stajesz się „czystym” konsumentem w oczach sądu upadłościowego. Często pytacie mnie o upadłość konsumencką a działalność gospodarczą – kluczem jest moment złożenia wniosku. Jeśli zrobisz to za wcześnie, stracisz tylko pieniądze na opłatę sądową i czas.

Niewypłacalność – fundament, bez którego nie ruszymy

Nie możesz ogłosić upadłości tylko dlatego, że masz „dużo długów”. Musisz być niewypłacalny. Co to znaczy w praktyce? Oznacza to stan, w którym utraciłeś zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Mówiąc po ludzku: nie masz za co płacić rat, czynszu i rachunków, a opóźnienie przekracza 3 miesiące.

Jeśli masz majątek, który znacznie przewyższa Twoje długi (np. posiadasz willę wartą 2 miliony, a długu masz 100 tysięcy), sąd może uznać, że nie jesteś bankrutem, tylko masz problem z płynnością, który możesz rozwiązać, sprzedając część majątku samodzielnie. Niewypłacalność to przesłanka ogłoszenia upadłości, bez której sąd oddali Twój wniosek.

Celowe doprowadzenie do bankructwa – mit a rzeczywistość

Tutaj narosło najwięcej mitów. Kiedyś przepisy były bezlitosne: jeśli wziąłeś kredyt wiedząc, że go nie spłacisz, albo przehulałeś pieniądze w kasynie (rażące niedbalstwo lub wina umyślna), sąd zamykał drzwi i nie pozwalał na upadłość. Dziś jest inaczej.

Obecnie sąd najpierw ogłasza upadłość (otwiera procedurę), a dopiero potem bada Twoją „moralność płatniczą”. Jeśli syndyk lub sąd ustalą, że celowo doprowadziłeś do swojej ruiny:

• Nie zablokują upadłości całkowicie.
• Ale ustalą plan spłaty na znacznie dłuższy okres (od 36 do nawet 84 miesięcy).
• W skrajnych przypadkach sąd może odmówić oddłużenia na samym końcu procesu.

Właśnie dlatego tak ważne jest, jak uzasadnisz swój wniosek. Jedno niefortunne zdanie w opisie sytuacji może sprawić, że sędzia zakwalifikuje Twoje działanie jako celowe, zamiast jako lekkomyślne. To różnica kilku lat spłacania rat. Jeśli zastanawiasz się, jaki jest cel postępowania upadłościowego w Twoim konkretnym przypadku, musimy przeanalizować historię Twoich pożyczek.

Recydywa, czyli zasada 10 lat

System prawny daje drugą szansę, ale rzadko daje trzecią i czwartą. Istnieje zasada, zgodnie z którą nie można ogłosić upadłości konsumenckiej, jeśli w ciągu ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku toczyło się wobec Ciebie postępowanie upadłościowe, które zakończyło się umorzeniem długów.

Jest to zabezpieczenie przed osobami, które traktują upadłość jako sposób na życie: „zadłużę się, zbankrutuję, powtórzę”. Oczywiście, jak to w prawie bywa, są wyjątki – tak zwane względy słuszności lub względy humanitarne. Jeśli jednak Twoja sytuacja nie jest dramatyczna (ciężka choroba, kalectwo), 10-letnia karencja jest barierą nie do przebicia.

Długi alimentacyjne i odszkodowania – tarcza upadłości tu nie działa

Ogłoszenie upadłości to potężne narzędzie, ale nie jest magiczną gumką do mazania wszystkiego. Są kategorie długów, które przetrwają każdą upadłość. Jeśli liczysz na to, że pozbędziesz się zaległych alimentów na dzieci, muszę Cię rozczarować.

Zobowiązania, które nie podlegają umorzeniu, to m.in.:

• Alimenty (bieżące i zaległe).
• Renty odszkodowawcze za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci.
• Grzywny sądowe, mandaty karne.
• Naprawienie szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia.

Warto o tym pamiętać, planując swoją przyszłość. Szczegółowo omawiam długi, które podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej w osobnym artykule, ale musisz wiedzieć, że państwo zawsze będzie chronić dobro dzieci i ofiar przestępstw bardziej niż interes dłużnika.

Dlaczego warto zlecić to profesjonaliście?

Wielu moich Klientów na początku myśli: „Skoro nie mam pieniędzy, to pobiorę wzór z internetu i sam to wypełnię”. Rozumiem to podejście. Jednak w mojej praktyce widzę, jak często to pozorna oszczędność.

Wypełnienie wniosku to nie tylko wpisanie danych w rubryki. To strategia. Musisz wiedzieć, jak opisać przyczyny niewypłacalności, by nie „wsadzić się na minę” rażącego niedbalstwa. Musisz poprawnie skompletować listę wierzycieli (pominięcie jednego może skutkować tym, że ten konkretny dług nie zostanie umorzony!).

Działając z adwokatem, masz pewność, że:

1. Twój wniosek nie zostanie odrzucony z błahych powodów formalnych (np. źle dobrany sąd – zobacz: jaki sąd jest właściwy do ogłoszenia upadłości).
2. Twoja historia zostanie przedstawiona w sposób prawdziwy, ale prawnie korzystny, co ma wpływ na długość planu spłaty.
3. Unikniesz stresu związanego z kontaktami z syndykiem – ja biorę to na siebie.

Pamiętaj też, że koszty postępowania są różne i warto wiedzieć, na co się piszesz. Sprawdź, ile kosztuje upadłość konsumencka, aby uniknąć niespodzianek.

Decyzja o upadłości to nie koniec świata, to nowy początek. Ale jak każdy nowy etap, wymaga dobrego planu. Jeśli czujesz, że pętla długów się zaciska, a Ty nie wiesz, czy kwalifikujesz się do oddłużenia – nie zgaduj. Każdy miesiąc zwłoki to dodatkowe odsetki i stres. Czasami ile trwa upadłość konsumencka zależy właśnie od jakości przygotowanego na starcie wniosku.

Jeśli masz wątpliwości, czy Twoja sytuacja pozwala na ogłoszenie upadłości, lub boisz się, że Twój majątek małżeński na tym ucierpi (sprawdź: upadłość konsumencka a skutki dla małżonka), zapraszam Cię na konsultację.

Chcesz sprawdzić, czy kwalifikujesz się do upadłości? Umów się na spotkanie z prawnikiem w sprawie upadłości.