fbpx

O Kancelarii Klisz i Wspólnicy

Naszą Kancelarię tworzy zespół osób wierzący we wspólne wartości takie jak profesjonalizm, staranność i jakość w obsłudze klienta.

Naszą misją jest to, żeby na zawsze pozostać prawnikiem z ludzką twarzą. Uważamy, że nie wystarczy mówić tylko do rzeczy, bo trzeba też mówić do ludzi.

Żargon prawniczy zostawiamy dla sędziów i prokuratorów, a naszym Klientom naprawdę wyjaśniamy jak działa prawo. 

Kancelaria Klisz i Wspólnicy

Biuro we Wrocławiu

ul. Joachima Lelewela 23/7

Biuro w Poznaniu

ul. Bóżnicza 1/14

Biuro w Gdańsku

ul. Czopowa 14/20

tel. 71 740 50 00

tel. kom. 695 560 425

Zapisz się na nasz Newsletter!

Poznaj nas w social mediach

Najnowsze posty

Nasze blogi:

Polub nas:

Klauzula rebus sic stantibus

Blog Kancelarii Klisz i Wspólnicy

klauzula rebus sic stantibus

Czasem w stosunkach gospodarczych zdarzają się sytuacje całkowicie nieprzewidziane. W przypadku, gdy strony nie mogły spodziewać się pojawienia pewnych okoliczności, możliwa jest zmiana zawartej umowy. Można tego dokonać dzięki klauzuli rebus sic stantibus. Jej zastosowanie wymaga jednak spełnienia się kilku przesłanek i warunków. W dzisiejszym artykule omówię m.in. następujące kwestie:

  • czym jest klauzula rebus sic stantibus?
  • kiedy można się na nią powołać?
  • jakie są skutki zastosowania klauzuli rebus sic stantibus?

Czym jest klauzula klauzula rebus sic stantibus?

Klauzula rebus sic stantibus (inaczej: klauzula nadzwyczajnej zmiany stosunków) jest uregulowana w art. 357(1) kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego treścią, strona umowy może domagać się jej zmiany, jeżeli nastąpi nadzwyczajna zmiana stosunków. Z uwagi na to, że klauzula ta w ingeruje w swobodę zawierania umów i stosunki gospodarcze między dwoma podmiotami, jej stosowanie jest całkowicie wyjątkowe.

Mała klauzula rebus sic stantibus

W praktyce mówi się również o tzw. małej klauzuli rebus sic stantibus. Jej definicję znajdziemy w art. 358(1) § 3 kodeksu cywilnego:

„W razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie.”

Dotyczy ona sytuacji, gdy wartość pieniądza zmieni się po zawarciu umowy. O tej instytucji wspominamy jedynie sygnalizacyjnie. Wróćmy zatem do klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunków.

Kiedy klauzula rebus sic stantibus znajdzie zastosowanie?

Zgodnie z ww. przepisem, na omawianą klauzulę można powołać się, gdy nastąpiła nadzwyczajna zmiana stosunków, która skutkuje tym, że spełnienie świadczenia:

  1. byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami, albo
  2. groziłoby jednej ze stron rażącą stratą.

Ponadto strony nie mogą przewidzieć w umowie zaistnienia powyższej – nadzwyczajnej – zmiany stosunków.

Pierwszą przesłanką jest zatem nadzwyczajna zmiana stosunków. Brak jest definicji legalnej tego terminu w jakiejkolwiek ustawie. Bazując jednak na doświadczeniu i orzecznictwie oraz biorąc pod uwagę fakt, że instytucja klauzuli rebus sic stantibus powinna być stosowana wyjątkowo, stwierdzić należy, że:

  • musi to być taka zmiana stosunków, która jest nietypowa, zdarza się bardzo rzadko i jest niemożliwa do przewidzenia,
  • są to takie zmiany warunków gospodarczych, które są powszechne i niezależne od stron,
  • przykładowo może to być nietypowa i duża zmiana w prawie, gwałtowny wzrost lub spadek cen konkretnych towarów, czy stawek podatkowych, zamknięcie granic dla importu, kataklizm itp.

Jeżeli chodzi o drugą część przepisu, to z uwagi na zaistnienie tych „niezwykłych” okoliczności, wykonanie zobowiązania z umowy musi być:

  • połączone z nadmiernymi trudnościami, mogą one być techniczne, gospodarcze, finansowe, logistyczne itp., albo
  • grozić rażącą stratą dla jednej ze strony umowy, przy czym nie chodzi o prostą kalkulację, że wykonanie zobowiązania prowadzi do większej straty niż ekwiwalent otrzymany w świadczeniu wzajemnym drugiej ze strony. Chodzi tu o całokształt skutków, jakie wywoła spełnienie zobowiązania w nowych, nieprzewidzianych warunkach.

Inne ważne kwestie

Przy tematyce klauzuli rebus sic stantibus należy zawsze odróżnić zwykłe ryzyko kontraktowe, które występuje zawsze od nieprzewidzianej zmiany stosunków. Klauzulę można zastosować tylko wtedy, gdy obydwie strony nie przewidziały zmiany stosunków i jej następstw.

Ponadto, jeżeli jedna ze stron nie ma możliwości spełnić swojego zobowiązania, nie oznacza to, że omawiana klauzula będzie miała zastosowanie. W przypadku niemożliwości działania zgodnie z umową, najczęściej zobowiązanie wygasa. To samo tyczy się sytuacji, w której strona popadła w zwłokę w wykonaniu swojego zobowiązania.

Jak może pomóc sąd?

Jeżeli powyższe przesłanki zostaną spełnione, jedna ze stron może zwrócić się do sądu o zmianę umowy. W takiej sytuacji sąd podejmuje decyzje o tym, w jakim zakresie zmienić umowę. Wydając orzeczenie w tej sprawie musi rozważyć interesy stron i kierować się zasadami współżycia społecznego. Umowa może zostać zmieniona w następujący sposób:

  1. albo przez oznaczenie innego sposobu wykonania zobowiązania, albo
  2. przez zmianę wysokości świadczenia, albo
  3. nawet przez orzeczenie jej rozwiązania.

Jeżeli istnieje taka potrzeba, sąd orzeka również o rozliczeniach stron.

Pozdrawiam

adwokat Iwo Klisz

adwokat Iwo Klisz

Mam na dzieję, że mój artykuł wyjaśnił Ci kilka rzeczy. Jeśli tak, to kliknij „Lubię to” lub polub stronę naszej Kancelarii na facebooku (Facebook adwokat Wrocław).

Dla Ciebie to tylko “kliknięcie”, a dla mnie to dowód, że moja praca jest przydatna, co daje mi motywację do dalszego pisania :)

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Skontaktuj się z nami:
 
Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych
Klisz i Wspólnicy
 
Wrocław – Poznań – Gdańsk
 
tel. 71 740 50 00
tel. kom. 695 560 425
 

Inni czytali również: