Jak policzyć nadpłatę dla kredytu frankowego?

Czym w ogóle jest „nadpłata” w kredycie frankowym?

Wiesz, jak często przychodzą do mojej kancelarii klienci z wypiekami na twarzy, trzymając w ręku wydruk z jakiegoś internetowego kalkulatora? Mówią: „Panie Mecenasie, bank jest mi winien 300 tysięcy!”. A ja muszę wtedy ostudzić emocje i powiedzieć: „Sprawdźmy to, bo diabeł tkwi w szczegółach”.

Jeśli zastanawiasz się, ile pieniędzy możesz odzyskać od banku, musisz najpierw zrozumieć, że w świecie prawniczym słowo „nadpłata” jest pewnym skrótem myślowym. W potocznym rozumieniu nadpłata to to, co wpłaciłeś „górką” ponad pożyczony kapitał. Ale w sądzie gramy o znacznie wyższą stawkę.

Gdy mówimy o **sprawach frankowych**, „nadpłata” to zazwyczaj suma wszystkich świadczeń, które spełniłeś na rzecz banku w wykonaniu nieważnej umowy. To nie jest tylko różnica między kursem z dnia wypłaty a kursem spłaty. To absolutnie każda złotówka i każdy frank, który przelałeś na konto banku przez te 15 czy 20 lat.

Unieważnienie czy odfrankowienie – dwie drogi, dwa różne wyniki

Zanim chwycisz za Excela, musisz podjąć strategiczną decyzję. O co walczymy? To determinuje sposób liczenia. W mojej praktyce widzę, że klienci często mylą te pojęcia, a to błąd, który może kosztować fortunę na etapie formułowania pozwu.

**Unieważnienie umowy** (obecnie to ponad 90% wyroków) oznacza, że traktujemy umowę tak, jakby nigdy nie została zawarta. Bank musi oddać Ci wszystko, co wpłaciłeś, a Ty musisz oddać bankowi tylko czysty kapitał (bez odsetek, prowizji i spreadów).

Z kolei **odfrankowienie** (potocznie zwane „odwalutowaniem”) to pozostawienie umowy w mocy, ale usunięcie z niej klauzul przeliczeniowych. Kredyt staje się złotowy, ale oprocentowany stawką SARON (dawniej LIBOR). W tym wariancie nadpłata to różnica między tym, co faktycznie wpłaciłeś, a tym, co powinieneś był wpłacić, gdyby kredyt od początku był w PLN ze stawką LIBOR.

Rozumiesz różnicę? Przy unieważnieniu liczysz wszystko „jak leci”. Przy odfrankowieniu musisz przeliczyć harmonogram na nowo. Jeśli chcesz zgłębić temat, polecam Ci mój artykuł, gdzie szczegółowo omawiam **różnice między unieważnieniem a odfrankowieniem kredytu**. To kluczowa lektura na start.

Matematyka unieważnienia – jak to zrobić samodzielnie?

Skupmy się na wariancie najkorzystniejszym i najczęstszym, czyli unieważnieniu. Jak to policzyć w domowym zaciszu, żeby wiedzieć, o co toczy się gra?

1. **Suma wpłat w PLN:** Zsumuj wszystkie raty wpłacone w złotówkach (zazwyczaj na początku kredytu spłacałeś w PLN).
2. **Suma wpłat w CHF:** Zsumuj wszystkie raty wpłacone bezpośrednio we frankach. Nie przeliczaj ich na złotówki po dzisiejszym kursie! W sądzie będziemy żądać zwrotu franków (lub ich równowartości po kursie średnim NBP z dnia orzekania, ale bezpieczniej żądać waluty).
3. **Opłaty dodatkowe:** Dodaj prowizję za udzielenie kredytu, ubezpieczenia (np. pomostowe, niskiego wkładu własnego), opłaty za aneksy.
4. **Odejmij kapitał:** Sprawdź w umowie, ile dokładnie bank wypłacił Ci pieniędzy (w PLN).

Przykład?
Wziąłeś 300.000 zł. Przez lata wpłaciłeś łącznie 380.000 zł (w ratach, prowizjach etc.).
Twój zysk ekonomiczny z wyroku to 80.000 zł plus wyzerowanie salda zadłużenia. Jeśli bank twierdzi, że nadal wisisz mu 400.000 zł (bo kurs franka oszalał), to realnie zyskujesz 480.000 zł (80 tys. gotówki + 400 tys. anulowanego długu).

Pamiętaj jednak, że **unieważnienie kredytu frankowego** to proces, który wymaga precyzji. Jeśli pomylisz się w obliczeniach na swoją niekorzyść, sąd nie „dołoży” Ci brakującej kwoty z urzędu.

Teoria dwóch kondykcji – Twój as w rękawie

To brzmi jak prawniczy bełkot, ale musisz to zrozumieć, bo to działa na Twoją korzyść. Jeszcze kilka lat temu sądy stosowały tzw. teorię salda (czyli: jeśli wpłaciłeś mniej niż pożyczyłeś, to nie możesz pozwać banku o zapłatę). Sąd Najwyższy uciął te spekulacje.

Obecnie obowiązuje **teoria dwóch kondykcji**. Oznacza ona, że roszczenie Twoje i roszczenie banku to dwa niezależne byty.
* Ty pozywasz bank o np. 400.000 zł (wszystko, co wpłaciłeś).
* Bank ma roszczenie do Ciebie o 300.000 zł (kapitał, który pożyczył).

Dlaczego to ważne przy liczeniu? Bo w pozwie nie wpisujemy „nadpłaty” (czyli 100.000 zł z powyższego przykładu). W pozwie wpisujemy pełną kwotę 400.000 zł. Dopiero później bank może podnieść zarzut potrącenia. To technikalium, ale kluczowe dla **tego, jak napisać pozew frankowy**, aby nie został odrzucony przez błędy formalne.

Nie zapomnij o odsetkach – to gigantyczne kwoty!

Większość osób skupia się na kwocie głównej, a zapomina o czymś, co w obecnych czasach inflacji jest prawdziwą żyłą złota – odsetkach ustawowych za opóźnienie.

Na dzień dzisiejszy wynoszą one **11,25% w skali roku**.
Co to oznacza w praktyce? Jeśli bank zwleka z oddaniem Ci pieniędzy przez 3 lata procesu, a Twoje roszczenie wynosi 300.000 zł, to same odsetki mogą wynieść ponad 100.000 zł! To często „druga pensja”, którą wygrywasz w sądzie.

Kalkulatory internetowe rzadko uwzględniają odsetki w prawidłowy sposób, bo ich naliczanie zależy od momentu wezwania banku do zapłaty i doręczenia pozwu. Dlatego zawsze powtarzam: **sprawy frankowe** to nie tylko walka o to, co wpłaciłeś, ale też o odszkodowanie za czas, w którym bank obracał Twoimi pieniędzmi.

Zanim zaczniesz liczyć – zdobądź ten jeden dokument

Nie policzysz niczego precyzyjnie na podstawie wyciągów z konta czy starych potwierdzeń przelewów, które trzymasz w pudełku po butach. Zawsze czegoś brakuje.

Pierwszym krokiem, jaki podejmujemy w mojej kancelarii, jest wystosowanie do banku pisma o wydanie **zaświadczenia o historii spłaty kredytu**. To dokument, w którym bank musi czarno na białym wykazać:
1. Datę każdej wpłaty.
2. Wysokość wpłaty i walutę.
3. Podział na kapitał i odsetki.
4. Zastosowany kurs przeliczeniowy (jeśli wpłacałeś w PLN).

Bez tego ani rusz. Banki często pobierają za to opłatę (od 50 do nawet 300 zł), ale jest to niezbędna inwestycja. Jeśli chcesz wiedzieć więcej, jak zdobyć ten dokument, zajrzyj do mojego poradnika o tym, jak złożyć **wniosek do banku o wydanie zaświadczenia o historii spłaty**.

Dlaczego darmowe kalkulatory kłamią?

Nie zrozum mnie źle – internetowe kalkulatory są świetne, żebyś poczuł ducha walki i zobaczył, że sprawa jest warta zachodu. Ale opieranie na nich strategii procesowej to jak nawigowanie statkiem przy użyciu mapy z atlasu geograficznego dla podstawówki.

Gdzie kalkulatory najczęściej popełniają błędy?
* **Zmiana oprocentowania:** Kredyty frankowe oparte są o LIBOR/SARON, który zmieniał się w czasie (był nawet ujemny!). Proste kalkulatory często przyjmują uśrednione wartości.
* **Spread walutowy:** Banki stosowały różne tabele kursowe. Kalkulator często przyjmuje kurs średni NBP, a Ty płaciłeś po zawyżonym kursie sprzedaży banku.
* **Przedawnienie:** Niektóre roszczenia mogą być przedawnione (choć dla konsumentów terminy biegną bardzo korzystnie od momentu dowiedzenia się o wadliwości umowy). O tym, jak to wygląda, pisałem w tekście o **przedawnieniu kredytu frankowego**. Automat tego nie oceni – prawnik tak.
* **Klauzule abuzywne:** Nie każda umowa jest taka sama. Niektóre kalkulatory nie uwzględniają specyfiki konkretnego banku (np. Deutsche Bank czy Fortis miały bardzo specyficzne zapisy). Warto wiedzieć, jakie **klauzule abuzywne w kredytach frankowych** znajdują się w Twojej umowie.

Czy potrzebujesz biegłego sądowego przed procesem?

To jedno z najczęstszych pytań. „Panie Iwo, czy muszę zamawiać opinię biegłego przed złożeniem pozwu?”.
Moja odpowiedź brzmi: zazwyczaj nie.

W sprawach o unieważnienie (teoria dwóch kondykcji) matematyka jest na poziomie szkoły podstawowej (dodawanie wpłat). Jako Twoja kancelaria, wykonujemy dokładne wyliczenie na podstawie zaświadczeń z banku. To wystarcza, by sformułować roszczenie.

Biegły sądowy pojawia się zazwyczaj dopiero w trakcie procesu, i to głównie wtedy, gdy bank kwestionuje wyliczenia lub gdy walczymy o „odfrankowienie” (tam matematyka jest już na poziomie akademickim). Czasem jednak warto zrobić audyt umowy na starcie. Profesjonalna **analiza umowy kredytowej we franku szwajcarskim** pozwala wyłapać niuanse, które mogą przesądzić o wygranej.

Pamiętaj też, że sytuacja każdego Frankowicza jest inna. Czasem banki proponują ugody. Zanim się zgodzisz, musisz wiedzieć, ile realnie tracisz, podpisując ugodę w porównaniu do wygranej w sądzie. To dylemat: **kredyt we frankach – ugoda z bankiem czy proces sądowy**? Odpowiedź daje tylko rzetelne wyliczenie nadpłaty.

Na koniec ważna rzecz. Jeśli już spłaciłeś kredyt w całości, to wcale nie oznacza, że jest za późno. Nadal możesz odzyskać nadpłatę! Mechanizm jest podobny, ale strategia procesowa nieco inna. Więcej o tym przeczytasz tutaj: **zwrot pieniędzy od banku po spłacie kredytu frankowego**.

Pamiętaj też, że walka z bankiem to maraton, nie sprint. Ale z dobrze policzonym roszczeniem, na starcie masz już ogromną przewagę. Nie daj się zastraszyć skomplikowanymi tabelkami banku. Twoje pieniądze należą się Tobie.

Czujesz, że samodzielne liczenie to stąpanie po polu minowym? Masz rację. Jeden błąd w Excelu może kosztować Cię kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Nie ryzykuj. Prześlij nam swoją umowę do analizy. Sprawdzimy, ile dokładnie bank jest Ci winien i czy Twoja umowa kwalifikuje się do unieważnienia. To nic nie kosztuje, a zyskasz spokój ducha i wiedzę, o co walczysz.

ZLEĆ BEZPŁATNĄ ANALIZĘ UMOWY FRANKOWEJ »

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• Art. 405 Kodeksu Cywilnego (Bezpodstawne wzbogacenie)
• Art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (Powództwo o ustalenie)