Zapraszamy Państwa do lektury wywiadu z radcą prawnym Anną Klisz, w którym poruszyliśmy temat dziedziczenia przez dziecko poczęte, ale nienarodzonego, czyli tzw. nasciturusa.
Dzień dobry Pani Mecenas. Możemy zaczynać?
Tak.
Kim jest nasciturus?
Nasciturus to pojęcie z łaciny określające dziecko, które jest poczęte, ale jeszcze nienarodzone.
Czy dziedziczenie nasciturusa odbywa się na innych zasadach, niż standardowe?
Tak. Jest to szczególna sytuacja. Wprawdzie nasciturus ma takie same prawa do dziedziczenia jak dziecko już żyjące w chwili otwarcia spadku – czyli w chwili śmierci spadkodawcy. Jest to jednak tzw. dziedziczenie warunkowe.
Na czym polega dziedziczenie warunkowe przez nasciturusa?
Oznacza to tyle, że nasciturus dziedziczy tylko wtedy, gdy spełnione będą dwa warunki. Pierwszy to poczęcie przed śmiercią spadkodawcy. Jeżeli więc matka zajdzie w ciążę już po śmierci spadkodawcy, jej nienarodzone dziecko nie będzie mogło być spadkobiercą.
A jaki jest drugi warunek?
Drugi warunek to to, że musi urodzić się żywe. Prawo przyznaje nasciturusowi takie same prawa jak dzieciom żyjącym tylko wtedy, gdy przyjdzie na świat żywe. Nawet jeżeli do śmierci dziecka doszłoby chwilę po narodzinach, staje się ono uprawnione do dziedziczenia po wcześniej zmarłym przodku. Tym samym w jego miejsce wstępują kolejni spadkobiercy uprawnieni do spadku po nim.
Czy istotne jest to, w jaki sposób dziecko zostało poczęte? Myślę tu np. o in-vitro.
Nie ma znaczenia jak poczęte zostało nasze dziecko oraz czy pochodzi ze związku małżeńskiego, czy też nie. Takie same prawa w kwestii dziedziczenia nasciturusa ma dziecko poczęte naturalnie jak to, do którego zapłodnienia doszło np. metodą in-vitro. Prawo nie nakazuje tego w żaden sposób badać lub weryfikować.
Jak stwierdza się ojcostwo nasciturusa?
Jeżeli matka dziecka jest w związku małżeńskim domniemywa się, że dziecko pochodzi od jej męża. Takie domniemanie przyjmuje się także, jeżeli do poczęcia dziecka doszło nie więcej niż trzysta dni przed ustaniem małżeństwa lub stwierdzeniem jego nieważności. Jeżeli więc spadkodawca był mężem matki nasciturusa to zawsze będzie ono korzystało z domniemania ojcostwa, a więc będzie mogło dziedziczyć.
A gdy matka dziecka (nasciturusa) nie była w związku małżeńskim?
W przypadku, gdy matka dziecka nie była w związku małżeńskim, kodeks rodzinny przyjmuje, że ojcem jej dziecka będzie mężczyzna, z którym obcowała nie później niż trzysta i nie wcześniej niż sto osiemdziesiąt jeden dni przed narodzinami.
Jak można obalić takie domniemanie?
Poprzez wytoczenie powództwa o zaprzeczenie lub o ustalenie ojcostwa.
Czy można odrzucić spadek w imieniu nasciturusa?
Tak, oczywiście. Odrzucenie spadku następuje tu na takich samych zasadach, jak odrzucenie spadku w imieniu dziecka. Nasciturus dochodzi bowiem do dziedziczenia dopiero po urodzeniu, zatem w tym zakresie nie ma już żadnych różnic.
Jak wygląda ta procedura?
Aby odrzucić spadek w imieniu swojego niedawno urodzonego dziecka, należy złożyć stosowne oświadczenie przed notariuszem lub właściwym sądem w ciągu 6 miesięcy od narodzenia dziecka.
Jaki skutek ma odrzucenie spadku?
Zgodnie z przepisami, w przypadku odrzucenia spadku przez spadkobiercę, traktuje się go tak jakby nie dożył on dnia otwarcia spadku. W efekcie, w jego miejsce wstępują jego spadkobiercy ustawowi.
Czyli nie wystarczy, że matka odrzuci spadek w swoim imieniu?
Dokładnie. Matka dziecka poczętego lecz nienarodzonego musi więc pamiętać, iż odrzucając spadek w swoim imieniu, musi następnie zrobić to samo w imieniu swojego dziecka po jego urodzeniu.
Przeczytaj również pozostałe wywiady: